Εξόρυξη Χρυσού στη Θράκη: Η επένδυση, οι φωνές και οι απαντήσεις…

Το ζήτημα της εξόρυξης χρυσού στη Θράκη αποτελεί ένα από τα πιο ακανθώδη και μακροχρόνια μέτωπα αντιπαράθεσης στην ελληνική περιφέρεια. Με ε...

Το ζήτημα της εξόρυξης χρυσού στη Θράκη αποτελεί ένα από τα πιο ακανθώδη και μακροχρόνια μέτωπα αντιπαράθεσης στην ελληνική περιφέρεια. Με επίκεντρο το Πέραμα Έβρου και τις Σάπες Ροδόπης, η προοπτική μετατροπής της περιοχής σε μεταλλευτικό κέντρο έχει χωρίσει την τοπική κοινωνία και τις εταιρείες σε δύο στρατόπεδα με εκ διαμέτρου αντίθετες οπτικές.

Η επένδυση

Η μεταλλευτική δραστηριότητα στη Θράκη σχεδιάζεται να υλοποιηθεί μέσω της εταιρείας «Μεταλλεία Θράκης», θυγατρικής της πολυεθνικής Eldorado Gold (μητρικής της Ελληνικός Χρυσός). Το μεγαλύτερο βάρος πέφτει στο έργο στο Πέραμα Έβρου, μια επένδυση που υπολογίζεται στα 430 εκατομμύρια δολάρια. Ο σχεδιασμός προβλέπει την εξόρυξη χρυσού και αργύρου με εκτιμώμενο χρόνο ζωής του ορυχείου τα 8 έως 10 έτη, ξεκινώντας με επιφανειακή εξόρυξη και προχωρώντας ενδεχομένως σε υπόγεια. Παράλληλα, τα μεταλλευτικά δικαιώματα καλύπτουν και το κοίτασμα στις Σάπες Ροδόπης, δημιουργώντας έναν ευρύτερο άξονα εξορυκτικής δραστηριότητας στη Θράκη.

Οι αντιδράσεις φορέων και κοινωνίας

Η αντίδραση της τοπικής κοινωνίας είναι σχεδόν καθολική και μετράει ήδη τρεις δεκαετίες, καθιστώντας τους πολίτες της Θράκης από τους πλέον ενημερωμένους στην Ελλάδα. Οργανωμένοι μέσα από τη Διανομαρχιακή Επιτροπή Ροδόπης – Έβρου κατά του Χρυσού, Δήμοι, Περιφέρεια, το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο, το ΤΕΕ και ιατρικοί σύλλογοι έχουν δημιουργήσει ένα αρραγές μέτωπο. Οι βασικές τους ενστάσεις εστιάζουν:

Στον κίνδυνο από τη χρήση κυανίου και τη δημιουργία όξινης απορροής, που μπορεί να μολύνει τα επιφανειακά και υπόγεια ύδατα με βαρέα μέταλλα.
Στην εξάντληση των υδάτινων πόρων, καθώς οι ανάγκες της εξόρυξης στερούν πολύτιμο νερό από την ύδρευση και την άρδευση.
Στον σεισμικό κίνδυνο της περιοχής, που αυξάνει την πιθανότητα ατυχήματος στα φράγματα των αποβλήτων.
Στην πλήρη ασυμβατότητα του έργου με την υφιστάμενη οικονομία (γεωργία, κτηνοτροφία, τουρισμός).

Οι απαντήσεις της εταιρείας

Από την πλευρά της, η εταιρεία υποστηρίζει ότι η σύγχρονη μεταλλευτική βιομηχανία απέχει παρασάγγας από τις πρακτικές του παρελθόντος. Στις ανησυχίες των κατοίκων, η εταιρεία απαντά με τις Βέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές (BAT):

Αντί για λίμνες τοξικών αποβλήτων, δεσμεύεται για «Ξηρή Απόθεση» (Dry Stacking) τελμάτων, μειώνοντας τον κίνδυνο διαρροών και εξοικονομώντας νερό μέσω ανακύκλωσης (έως και 80-90%).
Εγγυάται την πλήρη αποτοξίνωση του κυανίου (με τη μέθοδο INCO) πριν την απόθεση, σε απόλυτη συμμόρφωση με τον Διεθνή Κώδικα.
Εφαρμόζει 24ωρη τηλεμετρική παρακολούθηση των περιβαλλοντικών δεικτών (αέρας, νερό, σκόνη) με ανοιχτά δεδομένα για τους πολίτες.
Δεσμεύεται για παράλληλη αποκατάσταση του τοπίου, φυτεύοντας και εξυγιαίνοντας τα εδάφη ταυτόχρονα με την πρόοδο της εξόρυξης.

Το παράδειγμα των Σκουριών

Το «φάντασμα» (;) των Σκουριών στη Χαλκιδική πλανάται πάνω από τη Θράκη και αποτελεί το βασικό επιχείρημα των αντιδρώντων. Στη Χαλκιδική, το έργο της Ελληνικός Χρυσός προκάλεσε έντονο κοινωνικό αποτύπωμα: ένας βαθύς, τραυματικός διχασμός της τοπικής κοινωνίας (εργαζόμενοι στα μεταλλεία εναντίον κατοίκων που αντιδρούσαν), που οδήγησε σε βίαιες συγκρούσεις, διώξεις και ΜΑΤ μέσα στα χωριά (2012-2015). Παρότι σήμερα το έργο στις Σκουριές έχει εξομαλυνθεί θεσμικά και προχωρά με ξηρή απόθεση υπό τη νέα συμφωνία του 2021, το κοινωνικό ρήγμα και η οικολογική αλλοίωση λειτουργούν αποτρεπτικά για τους Θρακιώτες.

Το οικονομικό αποτύπωμα και η προοπτική επέκτασης στη Θράκη

Η επένδυση υπόσχεται περίπου 700 άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας, υψηλά έσοδα από μεταλλευτικά τέλη για τους Δήμους και τόνωση της τοπικής αγοράς μέσω εργολαβιών και Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης. Εάν αυτό το μοντέλο επεκτεινόταν σε ολόκληρη τη Θράκη, θα μιλούσαμε για τη δημιουργία μιας βαριάς βιομηχανικής/μεταλλευτικής ζώνης στη Βόρεια Ελλάδα.

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

Παναγιώτης Πεντζουρίδης