Πέντε παγκόσμιες τάσεις που θα καθορίσουν τη διεθνή πολιτική το 2026

Καθώς ο κόσμος εισέρχεται στο 2026, το διεθνές σύστημα βρίσκεται σε μια μεταβατική και ασταθή φάση. Οι παραδοσιακές ισορροπίες ισχύος δοκιμά...

Καθώς ο κόσμος εισέρχεται στο 2026, το διεθνές σύστημα βρίσκεται σε μια μεταβατική και ασταθή φάση. Οι παραδοσιακές ισορροπίες ισχύος δοκιμάζονται, ενώ νέες μορφές γεωοικονομικής, στρατηγικής και ανθρωπιστικής πίεσης αναδύονται. Σύμφωνα με ανάλυση πέντε ειδικών του Council on Foreign Relations (CFR), πέντε βασικές τάσεις αναμένεται να επηρεάσουν καθοριστικά την παγκόσμια πολιτική την επόμενη χρονιά.

Η στρατηγική σημασία των κρίσιμων ορυκτών

Τα κρίσιμα ορυκτά έχουν αναδειχθεί σε κεντρικό γεωπολιτικό διακύβευμα. Υλικά απαραίτητα για την άμυνα, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τις προηγμένες τεχνολογίες ελέγχονται σε μεγάλο βαθμό από την Κίνα, η οποία κυριαρχεί κυρίως στο στάδιο της επεξεργασίας. Το 2025, το Πεκίνο απέδειξε ότι μπορεί να χρησιμοποιήσει αυτό το πλεονέκτημα ως εργαλείο πολιτικής πίεσης, περιορίζοντας εξαγωγές και τεχνογνωσία.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους επιχειρούν να απαντήσουν μέσω βιομηχανικής πολιτικής, επενδύσεων και διεθνών συμφωνιών διαφοροποίησης. Ωστόσο, το 2026 θα δείξει αν αυτές οι προσπάθειες μπορούν να μειώσουν ουσιαστικά την εξάρτηση από μια εξαιρετικά συγκεντρωμένη παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού.

Δασμοί και κόστος ζωής

Η εμπορική πολιτική των ΗΠΑ επιστρέφει στο προσκήνιο με υψηλούς δασμούς και έντονη ρητορική οικονομικής προστασίας. Αν και οι δασμοί παρουσιάζονται συχνά ως μέτρο πίεσης προς ξένες οικονομίες, τα στοιχεία δείχνουν ότι το μεγαλύτερο μέρος του κόστους μετακυλίεται τελικά στους καταναλωτές.

Καθώς οι επιχειρήσεις προσαρμόζονται και οι δασμοί παγιώνονται, το 2026 αναμένεται αύξηση των πληθωριστικών πιέσεων. Ο κίνδυνος στασιμοπληθωρισμού παραμένει υπαρκτός, καθιστώντας τη δασμολογική πολιτική όχι μόνο εμπορικό, αλλά και κοινωνικό ζήτημα.

Ένας κόσμος χωρίς έλεγχο πυρηνικών όπλων

Τον Φεβρουάριο του 2026 λήγει η Συνθήκη New START, η τελευταία συμφωνία που θέτει νομικά δεσμευτικά όρια στα πυρηνικά οπλοστάσια ΗΠΑ και Ρωσίας. Με την κατάρρευση προηγούμενων συμφωνιών ελέγχου εξοπλισμών, το διεθνές σύστημα εισέρχεται σε μια περίοδο χωρίς σαφείς κανόνες πυρηνικής σταθερότητας.

Η απουσία περιορισμών και διαφάνειας αυξάνει τον κίνδυνο νέας κούρσας εξοπλισμών, ενώ η Κίνα ενισχύει σταθερά τις πυρηνικές της δυνατότητες. Το 2026 ενδέχεται να αποτελέσει σημείο καμπής για την παγκόσμια στρατηγική ασφάλεια.

Η άνοδος του «ηλεκτροκράτους»

Η Κίνα εξελίσσεται ταχύτατα σε «ηλεκτροκράτος», με μαζική ηλεκτροδότηση των μεταφορών, εκτεταμένα δίκτυα υψηλής τάσης και κυριαρχία στην παραγωγή φωτοβολταϊκών, μπαταριών και ηλεκτρικών οχημάτων. Το νέο αυτό μοντέλο ενεργειακής ισχύος διαφοροποιείται από το παραδοσιακό μοντέλο που στηρίζεται στο πετρέλαιο.

Παρότι δημιουργούνται νέες εξαρτήσεις, πολλές χώρες θεωρούν ότι η εξάρτηση από τεχνολογίες ηλεκτρικής ενέργειας είναι λιγότερο επικίνδυνη από την εξάρτηση από ορυκτά καύσιμα, ιδίως σε περιόδους κρίσης.

Οι γυναίκες στο επίκεντρο της ανθρωπιστικής κρίσης

Οι δραστικές περικοπές της αμερικανικής εξωτερικής βοήθειας έχουν ήδη σοβαρές ανθρωπιστικές συνέπειες. Οι γυναίκες και τα κορίτσια σε ζώνες συγκρούσεων πλήττονται δυσανάλογα, καθώς περιορίζεται η πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες υγείας, διατροφής και προστασίας.

Με τις ΗΠΑ αλλά και ευρωπαϊκές χώρες να μειώνουν τη χρηματοδότηση, το 2026 κινδυνεύει να καταγραφεί ως χρονιά υποχώρησης της διεθνούς αλληλεγγύης, με σημαντικό ανθρώπινο κόστος.