Ρητορική «νόμου και τάξης» – Πράξη ψηφοθηρίας με τους Ρομά

Η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη είναι μια από τις περιφέρειες όπου το φαινόμενο της διγλωσσίας στην πολιτική απέναντι στους Ρομά είναι πιο έ...

Η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη είναι μια από τις περιφέρειες όπου το φαινόμενο της διγλωσσίας στην πολιτική απέναντι στους Ρομά είναι πιο έντονο από οπουδήποτε αλλού στη χώρα. Δήμαρχοι, περιφερειάρχες, ακόμα και κοινοτάρχες, εναλλάσσουν τη ρητορική τους ανάλογα με το κοινό στο οποίο απευθύνονται: άλλο προς τους “νοικοκυραίους” – και άλλο προς τις οργανωμένες κοινότητες των Ρομά, όταν πλησιάζουν οι κάλπες.

Από τη ρητορική περί «παραβατικότητας»…

Δημόσια, πολλοί αιρετοί της Περιφέρειας ΑΜΘ υιοθετούν σκληρή γλώσσα για την «παραβατικότητα των Ρομά», ζητώντας:

• περισσότερη αστυνόμευση,
• εκκενώσεις καταυλισμών,
• ακόμα και απομάκρυνσή τους από «αστικά σημεία».

Το αφήγημα αυτό καλλιεργεί κοινωνικούς αυτοματισμούς, αλλά κερδίζει ψήφους από ένα κοινό που ζητά «νόμο και τάξη». Δεν λείπουν δηλώσεις για «κλειστά σχολεία εξαιτίας της συμπεριφοράς Ρομά μαθητών», ή «εγκατάλειψη περιοχών από κατοίκους που δεν αντέχουν άλλο».

…στην πράξη της συναλλαγής

Παράλληλα όμως, πίσω από τις κάμερες και μακριά από τις ανακοινώσεις, οι ίδιες αυτές διοικήσεις χτίζουν πελατειακές σχέσεις με ηγετικές φυσιογνωμίες των Ρομά, υποσχόμενες:

• θέσεις κοινωφελούς εργασίας για συγγενείς,
• επιδόματα ή γρηγορότερη πρόσβαση σε προνοιακά προγράμματα,
• «ανοχή» στην άτυπη κατοίκηση ή στις παρεμβάσεις σε δημόσιους χώρους (υποδομές, συνδέσεις ρεύματος/νερού).

Δεν λείπουν περιπτώσεις όπου οι ίδιες δημοτικές αρχές αναθέτουν μικροέργα ή προμήθειες σε Ρομά επιχειρηματίες, με αντάλλαγμα ψήφους μέσω δικτύου επιρροής στις κοινότητες.

Αυτό εμφανίζεται σε όλες τις βαθμίδες:

Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση: Προγράμματα ένταξης ή ΕΣΠΑ “φωτογραφίζονται” για συγκεκριμένους.

Δημοτικά συμβούλια: Ρομά υποψήφιοι εντάσσονται σε συνδυασμούς με «ανταλλάγματα».

Τοπικές κοινότητες: «κουμπαριές» και πελατειακές σχέσεις λειτουργούν σε πλήρη ισχύ.

Περιοχές-παραδείγματα

• Κομοτηνή: Ισχυρές ομάδες Ρομά στο Αλάν Κουγιού και στο Δυτικό Τμήμα διατηρούν στενούς δεσμούς με συγκεκριμένα πολιτικά πρόσωπα. Η επιλεκτική παρουσία της ΕΛΑΣ πριν τις εκλογές, και η εξαφάνισή της μετά, δεν περνούν απαρατήρητες.
• Καβάλα: Στην περιοχή του Χαλκερού και των Εργατικών Κατοικιών, καταγράφονται μετακινήσεις ψηφοφόρων, υποσχέσεις και ρουσφέτια κάθε προεκλογική περίοδο.
• Ξάνθη: Παρουσία ισχυρών τοπικών “παραγόντων” Ρομά, (Δροσερό – Κασκανέ – Πούρναλικ), οι οποίοι λειτουργούν ως «διαμεσολαβητές» ανάμεσα σε υποψηφίους και ψηφοφόρους.

Οι συνέπειες

Αυτή η χρόνια κατάσταση έχει πολλαπλές αρνητικές επιπτώσεις:

• Δεν λύνονται τα πραγματικά προβλήματα (υποδομές, σχολεία, υγεία, απασχόληση).
• Καλλιεργείται αμοιβαία καχυποψία ανάμεσα στις κοινότητες.
• Οι Ρομά αντιμετωπίζονται όχι ως ισότιμοι πολίτες, αλλά ως “μπλοκ ψήφων”.
• Το πολιτικό προσωπικό συμβάλλει στη διαιώνιση της περιθωριοποίησης, ενώ δημόσια το καταγγέλλει.

Ανακύκλωση του προβλήματος

Μεταξύ ρητορικής και πράξης, το αποτέλεσμα είναι ότι τίποτα ουσιαστικό δεν αλλάζει. Η «παραβατικότητα» παραμένει, οι εντάσεις δεν μειώνονται, και οι τοπικές κοινωνίες αισθάνονται εγκαταλελειμμένες ή χρησιμοποιημένες.

Και όλα αυτά, την ώρα που οι ευρωπαϊκές πολιτικές για την ένταξη των Ρομά προβλέπουν μακροχρόνια στρατηγική, διαφάνεια, συμμετοχικότητα και αξιολόγηση των δράσεων.

Η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη είναι μια από τις πιο πολύπλοκες κοινωνικά και εθνοτικά περιοχές της Ελλάδας. Αυτό απαιτεί ωριμότητα, εντιμότητα και μακρόπνοο σχεδιασμό από τους αιρετούς της Αυτοδιοίκησης.

Όσο συνεχίζεται η ψηφοθηρική εκμετάλλευση των Ρομά, και η διγλωσσία ανάμεσα στη ρητορική της τάξης και την πράξη της πελατειακής εξυπηρέτησης, η περιοχή θα ανακυκλώνει τις ίδιες εντάσεις και τα ίδια αδιέξοδα.

Το ζητούμενο δεν είναι να «τιμωρηθούν» οι Ρομά, ούτε να «χρησιμοποιούνται». Το ζητούμενο είναι να αποκτήσουν όλοι οι πολίτες ισότιμη πρόσβαση σε ευκαιρίες και υποδομές – και να σταματήσει η Αυτοδιοίκηση να αντιμετωπίζει ανθρώπους σαν κουκιά σε εκλογικό σακούλι.