Εθνικό σχέδιο για τα καρδιαγγειακά: Στόχος η μείωση των πρόωρων θανάτων

Η πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων και η έγκαιρη διάγνωση μπαίνουν στο επίκεντρο ενός νέου εθνικού σχεδιασμού, που παρουσίασε για πρώτη ...

Η πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων και η έγκαιρη διάγνωση μπαίνουν στο επίκεντρο ενός νέου εθνικού σχεδιασμού, που παρουσίασε για πρώτη φορά η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία (ΕΚΕ). Το σχέδιο, το οποίο εκπονείται στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας EU Safe Hearts Plan, αναμένεται να κατατεθεί το επόμενο διάστημα στο υπουργείο Υγείας.

Η παρουσίασή του έγινε στο Διεθνές Συνέδριο Καρδιολογίας της ΕΚΕ, που πραγματοποιείται από τις 13 έως τις 15 Νοεμβρίου 2026, με στόχο τη διαμόρφωση μιας μακροπρόθεσμης εθνικής στρατηγικής για την αντιμετώπιση μιας από τις σημαντικότερες αιτίες θανάτου και αναπηρίας.

Η εικόνα στην Ευρώπη και την Ελλάδα

Τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου και αναπηρίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ευθυνόμενα για περίπου έναν στους τρεις θανάτους, δηλαδή για 1,7 εκατομμύρια απώλειες ζωής κάθε χρόνο.

Όπως ανέφερε ο επικεφαλής της επιστημονικής επιτροπής για την εκπόνηση του σχεδίου και πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Προληπτικής Καρδιολογίας (EAPC), Κωνσταντίνος Δάβος, περίπου το 80% των καρδιαγγειακών παθήσεων μπορεί να προληφθεί. Ωστόσο, μόλις το 3% της συνολικής δαπάνης υγείας κατευθύνεται στην πρόληψη.

Το ευρωπαϊκό Safe Hearts Plan θέτει ως στόχο έως το 2035 τη μείωση της πρώιμης καρδιαγγειακής θνησιμότητας κατά 25% σε σύγκριση με το 2022.

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ που παρουσίασε ο καθηγητής Βιοστατιστικής – Επιδημιολογίας του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου, Δημοσθένης Παναγιωτάκος, τα καρδιαγγειακά νοσήματα προκάλεσαν το 2023 συνολικά 40.812 θανάτους, σχεδόν έναν στους τρεις. Αυτό αντιστοιχεί σε έναν θάνατο κάθε 12 λεπτά.

Την ίδια χρονιά, 8.324 άνθρωποι έχασαν πρόωρα τη ζωή τους, ενώ η πρόωρη θνησιμότητα από ισχαιμική καρδιοπάθεια ήταν περίπου 37% υψηλότερη από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στους άνδρες η διαφορά έφτασε το 42%.

Ιδιαίτερα σημαντικά είναι και τα ευρήματα της μελέτης ΑΤΤΙΚΗ, η οποία παρακολουθεί επί 20 χρόνια 3.000 άνδρες και γυναίκες. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, οι συμμετέχοντες έχασαν κατά μέσο όρο 12,3 έτη ζωής λόγω πρόωρης καρδιαγγειακής νοσηρότητας.

Το συνολικό οικονομικό κόστος των καρδιαγγειακών νοσημάτων στην Ελλάδα υπολογίζεται σε 4,315 δισ. ευρώ, ενώ το 23,9% του πληθυσμού είναι άνω των 65 ετών.

Τα κενά στην ενημέρωση και την πρόληψη

Η πανελλήνια έρευνα κοινής γνώμης που πραγματοποίησε η ΕΚΕ τον Σεπτέμβριο του 2026 καταγράφει σημαντικές ελλείψεις στην ενημέρωση των πολιτών.

Μόλις το 25,1% γνωρίζει ότι τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου, ενώ το 50,7% θεωρεί λανθασμένα ότι αφορούν κυρίως τους άνδρες.

Παρά το γεγονός ότι το 77,9% των ερωτηθέντων έχει υποβληθεί σε προληπτικό έλεγχο, το 39,9% δεν έχει συζητήσει ποτέ με γιατρό τον προσωπικό του καρδιαγγειακό κίνδυνο. Παράλληλα, περίπου τρεις στους τέσσερις πολίτες δεν γνωρίζουν καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση (ΚΑΡΠΑ).

Οι πολίτες αναγνωρίζουν την ΕΚΕ ως βασικό φορέα αξιόπιστης ενημέρωσης και εκφράζουν την ανάγκη να ενταχθεί η εκπαίδευση για την υγεία ήδη από τη σχολική ηλικία.

«Ο πολίτης ξέρει. Αυτό που του λείπει δεν είναι κυρίως η πληροφορία, αλλά το κίνητρο και τα εργαλεία για να πράξει», σημείωσε ο αντιπρόεδρος της ΕΚΕ και καθηγητής Καρδιολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Λάμπρος Μιχάλης.

Οι έξι στρατηγικοί άξονες του εθνικού σχεδίου

Το σχέδιο έχει ως όραμα τη βελτίωση της καρδιαγγειακής υγείας σε όλα τα στάδια της ζωής, με ίσες δυνατότητες πρόληψης, έγκαιρης διάγνωσης και πρόσβασης σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας για όλους τους πολίτες.

Για την επίτευξη αυτού του στόχου προβλέπονται έξι στρατηγικοί άξονες:

1. Πρόληψη και προαγωγή της καρδιαγγειακής υγείας, με παρεμβάσεις από τη σχολική ηλικία και ιδιαίτερη έμφαση στις ανάγκες των γυναικών.

2. Έγκαιρη ανίχνευση και διάγνωση, με ολοκληρωμένη φροντίδα και καθολική εκτίμηση του καρδιαγγειακού κινδύνου στους ενήλικες.

3. Ισότιμη πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας, με αναβάθμιση της καρδιαγγειακής φροντίδας και μέριμνα για τις νησιωτικές, ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές.

4. Διακυβέρνηση, δεδομένα και ψηφιακός μετασχηματισμός, μέσω της δημιουργίας Εθνικού Παρατηρητηρίου Καρδιαγγειακής Υγείας, εθνικών μητρώων διασυνδεδεμένων με τον ηλεκτρονικό φάκελο υγείας, καθώς και αξιοποίησης της τηλεϊατρικής και της τεχνητής νοημοσύνης.

5. Εκπαίδευση, έρευνα και συμμετοχή της κοινωνίας, με στόχο τη θεσμοθέτηση της Προληπτικής Καρδιολογίας ως επίσημης εξειδίκευσης ή δομημένης μετεκπαίδευσης και την ενίσχυση της συνεργασίας με συλλόγους ασθενών.

6. Υλοποίηση, χρηματοδότηση και αξιολόγηση, με καθιέρωση εθνικών δεικτών παρακολούθησης και μακροπρόθεσμο ορίζοντα έως το 2050 για τη μείωση των πρόωρων θανάτων.

Μακροπρόθεσμη επένδυση στην υγεία

Ο πρόεδρος της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας και καθηγητής Καρδιολογίας του ΕΚΠΑ, Κωνσταντίνος Τούτουζας, χαρακτήρισε το σχέδιο μια μακροπρόθεσμη εθνική επένδυση στην πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και την αποτελεσματική θεραπεία, επισημαίνοντας ότι δεν πρόκειται απλώς για ένα ακόμη πρόγραμμα υγείας.

Οι βασικοί στόχοι περιλαμβάνουν τη μείωση των πρώτων και επαναλαμβανόμενων καρδιαγγειακών επεισοδίων, τον περιορισμό της πρόωρης θνησιμότητας και την αύξηση των ετών ζωής με καλή υγεία και χωρίς αναπηρία.

Παράλληλα, επιδιώκεται η ισότιμη πρόσβαση όλων των πολιτών τόσο στην πρόληψη όσο και στη θεραπεία, ανεξάρτητα από τον τόπο διαμονής τους.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ