Δημογραφικό: Η Ελλάδα μικραίνει – Ποιες περιοχές χάνουν τις περισσότερες γεννήσεις
Δημογραφικό: Η Ελλάδα μικραίνει – Ποιες περιοχές χάνουν τις περισσότερες γεννήσεις
Κατά 42% μειώθηκαν οι γεννήσεις μέσα σε 15 χρόνια – Σε έξι νομούς της ηπειρωτικής Ελλάδας η πτώση ξεπέρασε το 50%, ενώ Κυκλάδες, Ζάκυνθος και ορισμένες περιοχές της Κρήτης εμφανίζουν διαφορετική εικόνα
Η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει μόνο ένα πρόβλημα υπογεννητικότητας. Η χώρα μικραίνει δημογραφικά, με τη μεταβολή να αποτυπώνεται πλέον τόσο στους αριθμούς όσο και στον γεωγραφικό χάρτη.
Μέσα σε μόλις 15 χρόνια, οι γεννήσεις μειώθηκαν από περίπου 117.000 το 2009 σε σχεδόν 67.000 το 2024, καταγράφοντας απώλεια περίπου 42%. Πίσω από τη μεγάλη αυτή μεταβολή βρίσκονται η μείωση του αριθμού των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας, τα λιγότερα παιδιά ανά οικογένεια, αλλά και η ολοένα μεγαλύτερη ηλικία στην οποία οι γυναίκες αποκτούν παιδιά.
Ωστόσο, το δημογραφικό πρόβλημα δεν έχει την ίδια ένταση σε ολόκληρη τη χώρα. Υπάρχουν περιοχές όπου οι γεννήσεις μειώθηκαν περισσότερο από το μισό, την ώρα που σε αρκετά νησιά η υποχώρηση είναι σημαντικά μικρότερη.
Από τις 148.000 γεννήσεις στις 67.000
Σύμφωνα με μελέτη του καθηγητή Δημογραφίας και διευθυντή ερευνών του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών, Βύρωνα Κοτζαμάνη, η μεταβολή είναι ακόμη πιο έντονη εάν εξεταστεί σε μεγαλύτερο χρονικό βάθος.
Κατά τη διετία 1979-1980, οι γεννήσεις στην Ελλάδα έφταναν κατά μέσο όρο τις 148.000, ενώ το 2024-2025 περιορίστηκαν περίπου στις 67.000.
Την ίδια περίοδο, η μέση ηλικία απόκτησης παιδιού αυξήθηκε κατά σχεδόν έξι χρόνια, από τα 26,2 στα 32,2 έτη.
Ο καθηγητής αποδίδει τη μακροχρόνια μείωση κυρίως στην πτώση της διαγενεακής γονιμότητας. Οι γυναίκες που γεννήθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του 1950 απέκτησαν κατά μέσο όρο περίπου δύο παιδιά, ενώ όσες γεννήθηκαν γύρω στο 1985 απέκτησαν λιγότερα από 1,5.
Αντίστοιχη είναι η εικόνα και στους ετήσιους δείκτες γονιμότητας, οι οποίοι από περίπου 2.200 παιδιά ανά 1.000 γυναίκες το 1979-1980 περιορίστηκαν στα 1.240 το 2024-2025.
Σε ποιες περιοχές οι γεννήσεις μειώθηκαν πάνω από 50%
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο αποκαλυπτική όταν τα στοιχεία εξετάζονται ανά Περιφερειακή Ενότητα.
Μεταξύ 2009 και 2024, οι γεννήσεις σε ολόκληρη τη χώρα μειώθηκαν κατά 42%. Ωστόσο, σε έξι περιοχές της ηπειρωτικής Ελλάδας η πτώση ξεπέρασε το 50%.
Πρόκειται για:
- Θεσπρωτία
- Γρεβενά
- Φθιώτιδα
- Κοζάνη
- Ευρυτανία
- Φλώρινα
Σε ακόμη δέκα Περιφερειακές Ενότητες η μείωση των γεννήσεων κυμάνθηκε μεταξύ 45% και 50%.
Τα στοιχεία καταδεικνύουν ότι η δημογραφική συρρίκνωση δεν είναι ομοιόμορφη, αλλά πλήττει εντονότερα συγκεκριμένες περιοχές, ιδιαίτερα στην ηπειρωτική Ελλάδα.
Τα νησιά εμφανίζουν μικρότερες απώλειες
Στον αντίποδα βρίσκονται αρκετές νησιωτικές περιοχές.
Σε έξι νησιωτικές Περιφερειακές Ενότητες η μείωση των γεννήσεων κατά την εξεταζόμενη περίοδο ήταν μικρότερη του 30%, ενώ σε δύο από αυτές, τις Κυκλάδες και τη Ζάκυνθο, η υποχώρηση ήταν μικρότερη ακόμη και από 15%.
Η διαφοροποίηση αυτή αναδεικνύει και τη γεωγραφική διάσταση του δημογραφικού ζητήματος, καθώς οι τάσεις δεν είναι ίδιες από περιοχή σε περιοχή.
Οι θάνατοι υπερτερούν των γεννήσεων
Στην εξίσωση προστίθεται και η θνησιμότητα.
Κατά την περίοδο 2009-2024, τα Δωδεκάνησα, η Ξάνθη, τα Χανιά, το Ρέθυμνο και το Ηράκλειο εμφάνισαν λιγότερους θανάτους από γεννήσεις.
Η εικόνα είναι διαφορετική σε μεγάλο τμήμα της ηπειρωτικής Ελλάδας. Σε 17 Περιφερειακές Ενότητες καταγράφηκαν από 175 έως 276 θάνατοι ανά 100 γεννήσεις.
Μάλιστα, σε εννέα περιοχές οι θάνατοι ήταν τουλάχιστον διπλάσιοι από τις γεννήσεις.
Πρόκειται για τις Περιφερειακές Ενότητες:
- Τρικάλων
- Αρκαδίας
- Κιλκίς
- Καρδίτσας
- Άρτας
- Ευρυτανίας
- Φωκίδας
- Γρεβενών
- Σερρών
Η εικόνα του 2024: Μόλις πέντε περιοχές με περισσότερες γεννήσεις
Τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία, για το 2024, αποτυπώνουν ακόμη πιο καθαρά το πρόβλημα.
Από τις 74 Περιφερειακές Ενότητες της χώρας, μόλις πέντε είχαν περισσότερες γεννήσεις από θανάτους:
- Θήρα
- Μύκονος
- Κως
- Νάξος
- Ρέθυμνο
Οι διαφορές μεταξύ των περιοχών είναι ιδιαίτερα μεγάλες.
Στη Θήρα, ο αριθμός των γεννήσεων ήταν περίπου διπλάσιος από τον αριθμό των θανάτων, ενώ στις Σέρρες, την Ευρυτανία και τα Γρεβενά καταγράφηκαν τουλάχιστον 3,5 θάνατοι για κάθε μία γέννηση.
Το δημογραφικό έχει πλέον και γεωγραφία
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η δημογραφική συρρίκνωση στην Ελλάδα δεν αφορά μόνο το συνολικό μέγεθος του πληθυσμού. Έχει πλέον αποκτήσει σαφή γεωγραφικά χαρακτηριστικά.
Σε αρκετές περιοχές της ηπειρωτικής Ελλάδας, η ταυτόχρονη μείωση των γεννήσεων και η υψηλή αναλογία θανάτων προς γεννήσεις εντείνουν τη δημογραφική πίεση. Αντίθετα, ορισμένες νησιωτικές περιοχές και συγκεκριμένες περιοχές της Κρήτης εμφανίζουν διαφορετική εικόνα.
Η εξέλιξη αυτή καθιστά το δημογραφικό ένα ζήτημα που δεν αφορά μόνο τον συνολικό αριθμό των κατοίκων της χώρας, αλλά και το πού θα ζουν οι επόμενες γενιές, ποιοι τόποι θα συνεχίσουν να διατηρούν ενεργό πληθυσμό και ποιες περιοχές θα βρεθούν αντιμέτωπες με εντονότερη πληθυσμιακή συρρίκνωση.
Κατέβασε την εφαρμογή μας
Δεν υπάρχουν σχόλια