Η Βουλή της ανατολικής Λιβύης ενέκρινε ομόφωνα το τουρκολιβυκό μνημόνιο – Ανατροπή έξι χρόνια μετά το μποϊκοτάζ

Η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, το κοινοβούλιο της ανατολικής χώρας με έδρα το Τομπρούκ, ενέκρινε ομόφωνα την Τρίτη 20 Οκτωβρίου 2026 τ...

Η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, το κοινοβούλιο της ανατολικής χώρας με έδρα το Τομπρούκ, ενέκρινε ομόφωνα την Τρίτη 20 Οκτωβρίου 2026 το τουρκολιβυκό μνημόνιο οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών του 2019, ανατρέποντας την απόφαση με την οποία το ίδιο σώμα το είχε απορρίψει το 2020 και είχε διακόψει τις πολιτικές σχέσεις με την Άγκυρα. Την έγκριση μετέδωσε πρώτο το Reuters, επικαλούμενο δύο Λίβυους βουλευτές, και την επιβεβαίωσε στη συνέχεια με ανάρτησή του ο εκπρόσωπος του κοινοβουλίου, Αμπντάλα Μπλιχέκ.

Πρόκειται για τη βαθύτερη ρωγμή στο διπλωματικό ανάχωμα που η Αθήνα είχε στήσει στην ανατολική Λιβύη από το 2019 και μετά. Για έξι χρόνια, η άρνηση της Βουλής της Βεγγάζης ήταν το ισχυρότερο πολιτικό επιχείρημα ότι το μνημόνιο που υπέγραψαν η Άγκυρα και η τότε Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας του Φαγέζ αλ Σάρατζ δεν διέθετε ούτε καν εσωτερική λιβυκή νομιμοποίηση. Από σήμερα, το επιχείρημα αυτό δεν υπάρχει.

Δύο αποφάσεις του 2020 καταργήθηκαν ομόφωνα

Σύμφωνα με την ανακοίνωση που εκδόθηκε στη Βεγγάζη, οι βουλευτές υπερψήφισαν το Μνημόνιο Κατανόησης για τον καθορισμό των θαλάσσιων ζωνών δικαιοδοσίας στη Μεσόγειο και κατήργησαν ομόφωνα δύο αποφάσεις: την υπ’ αριθμόν 1 του 2020, με την οποία είχε απορριφθεί η κύρωση των δύο μνημονίων –του θαλάσσιου και εκείνου της στρατιωτικής συνεργασίας–, και την υπ’ αριθμόν 6 του ίδιου έτους, που προέβλεπε τη διακοπή των πολιτικών σχέσεων με την Τουρκία.

Ο βουλευτής Ταρέκ αλ Τζερούσι δήλωσε στο Reuters ότι η συμφωνία ενισχύει τη θέση της Λιβύης ως πολιτικού, στρατιωτικού και οικονομικού εταίρου μεγάλων δυνάμεων, παραδεχόμενος ότι ορισμένες χώρες ίσως ενοχληθούν, αλλά «αυτό που μετράει για εμάς είναι το εθνικό μας συμφέρον». Η βουλευτής Αΐσα αλ Ταμπάλκι ανέφερε ότι η έγκριση δόθηκε αφού εξειδικευμένες επιτροπές παρουσίασαν αναλυτικά τις διατάξεις του κειμένου. Το τηλεγράφημα του διεθνούς πρακτορείου δεν περιείχε στοιχεία για τον αριθμό των βουλευτών που μετείχαν στην ψηφοφορία.

Η αλλαγή φρουράς που άνοιξε τον δρόμο

Η εξέλιξη δεν ήρθε από το πουθενά. Στις 6 Οκτωβρίου ο Ακίλα Σάλεχ αποχώρησε από την προεδρία της Βουλής έπειτα από δώδεκα χρόνια και τη θέση του πήρε ο Αλ Σαλχίν Αμπντέλ Νάμπι, σε μια μετάβαση που έγινε με τη σύμφωνη γνώμη τόσο του Λιβυκού Εθνικού Στρατού (LNA) του Χαλίφα Χαφτάρ όσο και της Κυβέρνησης Εθνικής Σταθερότητας. Ο Σάλεχ ήταν εκείνος που ακόμη και τον Δεκέμβριο του 2025 επέμενε δημόσια ότι η συμφωνία δεν είχε νομική ισχύ, αφού δεν είχε περάσει από το κοινοβούλιο.

Ο διάδοχός του φέρει διαφορετικό αποτύπωμα. Κατά το ιταλικό πρακτορείο Agenzia Nova, ο Αμπντέλ Νάμπι, πολιτικός μηχανικός γεννημένος στο Τομπρούκ το 1964 και βουλευτής από το 2014, είχε διατελέσει επικεφαλής της κοινοβουλευτικής επιτροπής φιλίας με την Τουρκία· το 2020 κατηγορούσε την Άγκυρα ότι επιδιώκει τον έλεγχο των λιβυκών πόρων, για να συμβάλει αργότερα στην προσέγγιση των δύο πλευρών. Το ενδεχόμενο της έγκρισης ήταν γνωστό στην ελληνική διπλωματία από τη στιγμή της αντικατάστασης του Σάλεχ. Χρειάστηκαν μόλις δύο εβδομάδες για να γίνει πραγματικότητα.

Η Κρήτη στο επίκεντρο

Το μνημόνιο της 27ης Νοεμβρίου 2019 χαράσσει κοινή γραμμή υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ ανάμεσα σε δύο χώρες χωρίς αντικείμενες ακτές, αγνοώντας πλήρως την επήρεια των ελληνικών νησιών και πρώτα απ’ όλα της Κρήτης. Η Αθήνα το θεωρεί άκυρο και ανυπόστατο, ο επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας έχει επισημάνει ότι παραβιάζει δικαιώματα τρίτων κρατών, ενώ αντίθετη είχε ταχθεί και η Αίγυπτος. Το κείμενο έχει καταχωριστεί στον ΟΗΕ από τον Οκτώβριο του 2020, όμως η διαμάχη Τρίπολης – Βεγγάζης εμπόδιζε μέχρι τώρα την εφαρμογή του.

Η ψήφος του λιβυκού κοινοβουλίου δεν αλλάζει το διεθνές δίκαιο της θάλασσας ούτε προσδίδει αυτομάτως στο μνημόνιο ισχύ έναντι τρίτων κρατών. Αλλάζει όμως το πολιτικό πεδίο: η Άγκυρα αποκτά πλέον λιβυκή υπογραφή και από τις δύο όχθες της εσωτερικής σύγκρουσης, πάνω σε ένα κείμενο που αμφισβητεί ευθέως τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας νότια της Κρήτης.

Ο ενεργειακός ορίζοντας και οι πανηγυρισμοί στην Τουρκία

Τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης υποδέχθηκαν την απόφαση με πανηγυρικούς τόνους, σημειώνοντας ότι ανοίγει τον δρόμο για διευρυμένες τουρκικές υπεράκτιες έρευνες σε λιβυκά ύδατα, ενώ το κρατικό πρακτορείο Anadolu έσπευσε να υπογραμμίσει την ομοφωνία της ψηφοφορίας. Το έδαφος έχει ήδη προετοιμαστεί: στις 25 Ιουνίου 2025 η τουρκική κρατική εταιρεία πετρελαίων TPAO υπέγραψε μνημόνιο με τη λιβυκή Εθνική Εταιρεία Πετρελαίου (NOC) για δισδιάστατη σεισμική έρευνα στη λιβυκή θαλάσσια περιοχή.

Οι πρώτες αντιδράσεις στην Αθήνα

Στο εσωτερικό, η αντιπολίτευση αντέδρασε μέσα σε λίγες ώρες. Σε κοινή ανακοίνωση, ο Δημήτρης Μάντζος και ο Γιάννης Μανιάτης του ΠΑΣΟΚ έκαναν λόγο για «πολύ αρνητική εξέλιξη» με δυσμενείς επιπτώσεις στη γεωπολιτική θέση της χώρας, ζητώντας από την κυβέρνηση να ενημερώσει άμεσα τα κόμματα και την κοινή γνώμη. Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη (ΕΛΑΣ) χαρακτήρισε την απόφαση σοβαρή παραβίαση της διεθνούς νομιμότητας και αποτυχία της κυβερνητικής εξωτερικής πολιτικής, ζητώντας άμεση αντίδραση σε διμερές και πολυμερές επίπεδο και θέτοντας ευθέως το ερώτημα αν αυτή ήταν η «πρόοδος» στις συνομιλίες για την ΑΟΖ στην οποία είχε αναφερθεί ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης.

Η πάγια θέση της Αθήνας, ότι το μνημόνιο είναι άκυρο και ανυπόστατο, παραμένει νομικά στέρεη. Πολιτικά, όμως, η ψήφος της Βεγγάζης στερεί από την ελληνική διπλωματία τον μοναδικό λιβυκό θεσμό που μοιραζόταν αυτή την ανάγνωση. Οι δίαυλοι με τον Χαφτάρ, οι επισκέψεις στη Βεγγάζη και οι διαβουλεύσεις για την οριοθέτηση της ΑΟΖ κρίνονται πλέον με βάση το αποτέλεσμα – και οι πολίτες της Κρήτης και των νησιών έχουν κάθε λόγο να αξιώνουν από την πολιτεία μια απάντηση που θα πηγαίνει πέρα από την επανάληψη μιας θέσης αρχών.

• Κατέβασε την εφαρμογή μας
• Ακούστε Online: https://onairmedia.gr