Πολιτικές απασχόλησης στην ΠΑΜΘ: Αυτόνομο σχέδιο ή απλή διαχείριση κονδυλίων υπό τη σκιά του «διπλού ρόλου» Τοψίδη;

Η συζήτηση για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, η απουσία των εργασιακών φορέων από τον σχεδιασμό και ...

Η συζήτηση για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, η απουσία των εργασιακών φορέων από τον σχεδιασμό και τα όρια ανάμεσα στον θεσμό της Περιφέρειας και τη συνδικαλιστική εκπροσώπηση του ΕΒΕ Έβρου.

Η διατήρηση και η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, σε συνδυασμό με την ανάσχεση της δημογραφικής κατάρρευσης και της φυγής των νέων, αποτελούν το μείζον στοίχημα επιβίωσης για την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Στις επίσημες τοποθετήσεις της, η διοίκηση του Περιφερειάρχη Χριστόδουλου Τοψίδη προτάσσει συχνά ως επιτυχία την απορρόφηση κονδυλίων για την απασχόληση: επιδοτήσεις για 288 πτυχιούχους, προσλήψεις ανέργων άνω των 55 ετών μέσω ΔΥΠΑ και δράσεις ενίσχυσης της επιχειρηματικότητας.

Ωστόσο, πίσω από τους αριθμούς και τα δελτία Τύπου, αναδύεται ένα κρίσιμο ερώτημα που απασχολεί όλο και πιο έντονα τους παραγωγικούς και κοινωνικούς φορείς της περιοχής: Υπάρχει πράγματι αυτόνομος περιφερειακός σχεδιασμός ή πρόκειται απλώς για τη συνήθη διεκπεραίωση κεντρικών υπουργικών προγραμμάτων, την ώρα που ο «διπλός ρόλος» του κ. Τοψίδη προκαλεί θεσμικό βραχυκύκλωμα;

Η διαχείριση δεν ισοδυναμεί με πολιτική

Μια προσεκτική ματιά στα προγράμματα που προβάλλονται αποκαλύπτει ότι στη συντριπτική τους πλειονότητα πρόκειται για εργαλεία του ΕΣΠΑ και του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ+), καθώς και για προγράμματα κοινωφελούς χαρακτήρα της ΔΥΠΑ. Πρόκειται για πλαίσια που εφαρμόζονται οριζόντια σε όλες τις περιφέρειες της χώρας, ακολουθώντας προκαθορισμένους κανόνες των υπουργείων.

Η απορρόφηση αυτών των κονδυλίων αποτελεί αυτονόητη υπηρεσιακή υποχρέωση κάθε διοίκησης. Αυτό που απουσιάζει είναι η πρωτοβουλία:

Καμία αυτόνομη τοπική πρωτοβουλία: Δεν υπήρξε σχεδιασμός τοπικών συμφώνων απασχόλησης με ειδικούς όρους για τις ιδιαιτερότητες της περιοχής.
Απουσία σκληρής διεκδίκησης: Δεν καταγράφεται ενιαίο μέτωπο πίεσης προς την κεντρική κυβέρνηση για μέτρα ουσίας, όπως η ουσιαστική επαναφορά του επιδόματος εργασίας (12%), η παροχή στοχευμένων φορολογικών κινήτρων για νέους εργαζόμενους ή η δημιουργία ειδικού αναπτυξιακού καθεστώτος για τη διασυνοριακή Θράκη.

Ο «διπλός ρόλος»: Επιμελητήριο Έβρου και Περιφέρεια στο ίδιο πρόσωπο

Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται η ιδιάζουσα επιλογή του κ. Τοψίδη να διατηρεί ταυτόχρονα τη θέση του Περιφερειάρχη ΑΜΘ και την προεδρία του Επιμελητηρίου Έβρου.

Η σύσταση του ΕΦΑΜΘ (του Ενδιάμεσου Φορέα Διαχείρισης που εντάχθηκε στον ΕΦΕΠΑΕ σε συνεργασία με τα επιμελητήρια) προβλήθηκε ως επιτυχία σύμπραξης. Στην πράξη όμως, όταν ο επικεφαλής της Αυτοδιοίκησης διαβουλεύεται με τον πρόεδρο του μεγαλύτερου επαγγελματικού φορέα του Έβρου —δηλαδή με τον εαυτό του— η διαδικασία μετατρέπεται σε θεσμική αυτοαναφορικότητα.

Παράλληλα, η επιμονή στον επιμελητηριακό συνδικαλισμό στον Έβρο τροφοδοτεί εύλογες ανησυχίες στους υπόλοιπους νομούς (Δράμα, Καβάλα, Ξάνθη, Ροδόπη) για το αν οι προτεραιότητες της διοίκησης χαράσσονται με ισόρροπο περιφερειακό όραμα ή μέσα από έναν στενό κύκλο τοπικών επιρροών.

Στο περιθώριο τα Εργατικά Κέντρα και οι εργαζόμενοι

Το πιο ηχηρό κενό εντοπίζεται στην παντελή απουσία της εργασιακής πλευράς από τη λήψη αποφάσεων. Οποιαδήποτε βιώσιμη πολιτική απασχόλησης απαιτεί τριμερή κοινωνικό διάλογο: Αυτοδιοίκηση, Εργοδοσία και Εργαζόμενοι.

Στην ΠΑΜΘ, τα Εργατικά Κέντρα και τα τοπικά σωματεία παραμένουν ουσιαστικά θεατές, περιορισμένα σε τυπικές διαβουλεύσεις επιτροπών. Η πολιτική της διοίκησης εστιάζει μονομερώς στην επιδότηση του μισθολογικού κόστους για τις επιχειρήσεις, αφήνοντας εκτός συζήτησης:

Την ποιότητα και τη σταθερότητα των νέων θέσεων εργασίας.
Τους πραγματικούς μισθούς, οι οποίοι στην ΑΜΘ παραμένουν από τους χαμηλότερους στη χώρα.
Την ανακύκλωση της ανεργίας μέσω βραχύβιων προγραμμάτων απασχόλησης που δεν συγκρατούν το επιστημονικό δυναμικό.

Η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη δεν χρειάζεται απλούς διαχειριστές προγραμμάτων ούτε επικαλύψεις θεσμικών ρόλων που θολώνουν τα όρια της ευθύνης. Η ανάσχεση της ερήμωσης της περιοχής απαιτεί ρήξη με την πεπατημένη, συγκρούσεις με την κεντρική εξουσία για ουσιαστικά κίνητρα και έναν πραγματικό κοινωνικό διάλογο που θα περιλαμβάνει ολόκληρη την κοινωνία και όχι μόνο τους οικείους επαγγελματικούς κύκλους.