Αλτσχάιμερ: Εξετάσεις αίματος επιτρέπουν τη διάγνωση με ακρίβεια 90%

Νέα δεδομένα αλλάζουν σταδιακά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται η νόσος Αλτσχάιμερ, τόσο στο πεδίο της διάγνωσης όσο και στην πρόληψη ...

Νέα δεδομένα αλλάζουν σταδιακά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται η νόσος Αλτσχάιμερ, τόσο στο πεδίο της διάγνωσης όσο και στην πρόληψη και τη θεραπεία. Εξετάσεις αίματος που βασίζονται σε συγκεκριμένους βιοδείκτες μπορούν, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η ομότιμη καθηγήτρια Νευρολογίας του ΑΠΘ και πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών, Μάγδα Τσολάκη, να συμβάλουν στη διάγνωση της νόσου με ακρίβεια που φτάνει το 90%.

Την ίδια ώρα, η αντιμετώπιση τροποποιήσιμων παραγόντων κινδύνου μπορεί να έχει σημαντική επίδραση στη μελλοντική συχνότητα της άνοιας, ενώ νέα φάρμακα που επιβραδύνουν την εξέλιξη της νόσου έχουν ήδη εγκριθεί σε Ευρώπη και ΗΠΑ. Ωστόσο, το υψηλό κόστος τους εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό εμπόδιο για την πρόσβαση των ασθενών.

Τα νεότερα δεδομένα παρουσιάστηκαν με αφορμή διάλεξη της κ. Τσολάκη με θέμα «Νέες προσεγγίσεις στη διάγνωση, πρόληψη και αντιμετώπιση της άνοιας», στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης.

Διάγνωση μέσω εξετάσεων αίματος

Στον τομέα της διάγνωσης, σημαντική εξέλιξη αποτελεί η αξιοποίηση βιοδεικτών που μπορούν να ανιχνευθούν στο αίμα.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η φωσφορυλιωμένη ταυ-217 (p-tau217) και το β-αμυλοειδές 1-42 (Aβ42), οι οποίες μπορούν να συμβάλουν στον εντοπισμό της νόσου.

«Έχουμε τη δυνατότητα να κάνουμε εξετάσεις αίματος στο πλάσμα, στις οποίες, με δύο πρωτεΐνες, τη φωσφο-Τ 217 και το β-αμυλοειδές 1-42, που εξετάζουμε, μπορούμε να θέσουμε τη διάγνωση της νόσου Alzheimer σε ποσοστό 90%», ανέφερε η κ. Τσολάκη.

Όπως διευκρίνισε, οι συγκεκριμένες εξετάσεις δεν αντικαθιστούν τη συνολική διαγνωστική διαδικασία. Η τελική εκτίμηση εξακολουθεί να βασίζεται στον συνδυασμό κλινικής εξέτασης, νευροψυχολογικής αξιολόγησης, ειδικών εξετάσεων αίματος και μαγνητικής τομογραφίας.

Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών ζητά τη δωρεάν διενέργεια των νέων εξετάσεων. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, το συνολικό κόστος μπορεί να φτάσει τα 485 ευρώ, ανάλογα με τις εξετάσεις που πραγματοποιούνται.

Η πρόληψη μπορεί να περιορίσει τα περιστατικά άνοιας

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην πρόληψη. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η κ. Τσολάκη, η αντιμετώπιση τροποποιήσιμων παραγόντων κινδύνου μπορεί να συμβάλει σημαντικά στη μείωση των μελλοντικών περιστατικών άνοιας.

Στους παράγοντες αυτούς περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, ο σακχαρώδης διαβήτης, η υπέρταση στη μέση ηλικία, η παχυσαρκία, η καθιστική ζωή, η υψηλή LDL χοληστερόλη, το κάπνισμα, η κατάθλιψη, το χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης, η κοινωνική απομόνωση, οι κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, η απώλεια ακοής και όρασης, η ατμοσφαιρική ρύπανση και η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ.

«Έχουμε δυνατότητα πρόληψης στο 45%. Δηλαδή, ο ρυθμός των ανοιών που περιμένουμε το 2050 μπορεί να είναι περίπου ο μισός, αν τελικά αντιμετωπίσουμε έγκαιρα αυτούς τους προδιαθεσικούς παράγοντες», σημείωσε η ίδια.

Νέοι παράγοντες πρόληψης

Σύμφωνα με την κ. Τσολάκη, στον κατάλογο των παραγόντων που συνδέονται με την πρόληψη προστέθηκαν το 2026 ακόμη πέντε παράγοντες.

Μεταξύ αυτών αναφέρθηκαν η φαρμακευτική αγωγή κατά την εμμηνόπαυση, η άμεση αντιμετώπιση του αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου, η επαρκής διάρκεια ύπνου, η θεραπεία του AIDS και η ισορροπημένη διατροφή.

Σε ό,τι αφορά τη χρήση αντιπηκτικών, η κ. Τσολάκη διευκρίνισε ότι αυτά χορηγούνται όταν υπάρχει συγκεκριμένη ιατρική ένδειξη, όπως νόσημα που αυξάνει την πηκτικότητα του αίματος ή προηγούμενο εγκεφαλικό επεισόδιο ή έμφραγμα, και δεν συνιστώνται προληπτικά σε υγιή άτομα χωρίς σχετική ένδειξη.

Νέα φάρμακα που επιβραδύνουν την εξέλιξη

Στο θεραπευτικό πεδίο, η κ. Τσολάκη αναφέρθηκε στη λεκανεμάμπη και τη ντονανεμάμπη, δύο μονοκλωνικά αντισώματα που έχουν λάβει έγκριση από τον FDA και τον EMA.

Οι θεραπείες απευθύνονται σε συγκεκριμένους ασθενείς με ήπια νοητική διαταραχή ή ήπια άνοια και δεν θεραπεύουν ή αναστρέφουν τη νόσο, αλλά μπορούν να επιβραδύνουν την εξέλιξή της.

Η αποτελεσματικότητα είναι μεγαλύτερη όταν η θεραπεία χορηγείται σε πρώιμο στάδιο, σύμφωνα με τα δεδομένα που παρουσίασε η κ. Τσολάκη.

Το κόστος περιορίζει την πρόσβαση των ασθενών

Παρά την έγκριση των νέων θεραπειών, η πρόσβαση παραμένει περιορισμένη λόγω του υψηλού κόστους.

Σύμφωνα με την κ. Τσολάκη, το κόστος για θεραπεία διάρκειας 18 μηνών ανέρχεται περίπου στις 50.000 ευρώ, γεγονός που δημιουργεί σημαντικό εμπόδιο για τους ασθενείς.

Όπως ανέφερε, σε δημόσια και ιδιωτικά κέντρα της Αθήνας έχουν ήδη ξεκινήσει θεραπεία περίπου 30 ασθενείς, ενώ στη Θεσσαλονίκη δεν έχει ξεκινήσει μέχρι στιγμής θεραπεία, λόγω της οικονομικής επιβάρυνσης.

Τα δύο φάρμακα χορηγούνται ενδοφλεβίως σε νοσοκομειακό περιβάλλον, ενώ η λεκανεμάμπη έχει λάβει έγκριση και σε υποδόρια μορφή, η οποία μπορεί να χορηγείται στο σπίτι, χωρίς ωστόσο αυτή η μορφή να έχει εγκριθεί στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η κ. Τσολάκη.

Αίτημα για κρατική κάλυψη

Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών ζητά την κρατική κάλυψη των μονοκλωνικών αντισωμάτων για τους ασθενείς που πληρούν τα απαραίτητα κλινικά και εργαστηριακά κριτήρια.

Παράλληλα, θέτει ως προτεραιότητες την κατάρτιση Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου για την άνοια, τη δημιουργία νέων δομών και την περαιτέρω ανάπτυξη οργανωμένων μοντέλων προσωποκεντρικής φροντίδας μετά τη διάγνωση.

Η φροντίδα, όπως επισημαίνει η κ. Τσολάκη, δεν περιορίζεται στη φαρμακευτική αντιμετώπιση. Ασθενείς και περιθάλποντες μπορούν να εκπαιδεύονται και να υποστηρίζονται μέσω των Κέντρων Ημέρας.

«Δεν τους εγκαταλείπουμε επειδή δεν έχουμε πρόσβαση στα καινούργια φάρμακα», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας τη σημασία της συνολικής υποστήριξης των ανθρώπων που ζουν με άνοια και των οικογενειών τους.

Πηγή:ΑΠΕΜΠΕ