Το 19ο Δημοσιογραφικό Συνέδριο της ΠΟΕΣΥ έκλεισε στο ακριτικό νησί του Έβρου. Οι πιο καθαρές φωνές ήρθαν από την περιφέρεια: από έναν δήμαρχ...
Το 19ο Δημοσιογραφικό Συνέδριο της ΠΟΕΣΥ έκλεισε στο ακριτικό νησί του Έβρου. Οι πιο καθαρές φωνές ήρθαν από την περιφέρεια: από έναν δήμαρχο που μετρά 22% λιγότερους κατοίκους, από ένα τοπικό ραδιόφωνο, από δημοσιογράφους που ζήτησαν κανόνες για το πεδίο και βρήκαν ένα εθνικό σχέδιο ακόμη σε διαβούλευση.
Εκατόν πενήντα δημοσιογράφοι από κάθε γωνιά της χώρας, σαράντα πέντε ομιλητές, ένα νησί στην άκρη του Αιγαίου. Το 19ο Δημοσιογραφικό Συνέδριο Σαμοθράκης, που συνδιοργάνωσαν η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ενώσεων Συντακτών και η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης υπό την αιγίδα του Προέδρου της Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Τασούλα, ολοκληρώθηκε σήμερα με τη συζήτηση που του ταίριαζε περισσότερο: τι σημαίνει να είσαι δημοσιογράφος εκεί όπου η κρίση δεν είναι θέμα, αλλά καθημερινότητα.
Ο θεσμός, που γεννήθηκε με έντονο τοπικό αποτύπωμα, σίγησε το 2008 με την οικονομική κρίση και επανήλθε το 2022. Η φετινή διοργάνωση, τρίτη μετά την επανεκκίνηση, έβαλε στο τραπέζι δύο μεγάλα θέματα, την ελληνική γλώσσα και την περιβαλλοντική κρίση. Στην πράξη, όμως, το νήμα που τα έδενε ήταν ένα: η απόσταση ανάμεσα στο κέντρο που μιλά και στην περιφέρεια που ζει τις συνέπειες.
«Η Σαμοθράκη είναι η Ελλάδα» και οι δρόμοι του 2017
Τον τόνο της έναρξης τον έδωσε ο υφυπουργός Εσωτερικών, αρμόδιος για τη Μακεδονία και τη Θράκη, Κωνσταντίνος Γκιουλέκας: «Από τη Σαμοθράκη δεν ξεκινάει ούτε τελειώνει η Ελλάδα, η Σαμοθράκη είναι η Ελλάδα». Ο περιφερειάρχης Χριστόδουλος Τοψίδης αναφέρθηκε στα έργα που έχουν προχωρήσει στο νησί και στη στήριξη της Περιφέρειας προς τον θεσμό. Από το ίδιο βήμα, όμως, ο δήμαρχος Σαμοθράκης Αθανάσιος Βίτσας υπενθύμισε κάτι λιγότερο ποιητικό: μέρος των ζημιών που προκάλεσε στο οδικό δίκτυο το ακραίο καιρικό φαινόμενο του 2017 δεν έχει αποκατασταθεί μέχρι σήμερα.
Εννέα χρόνια μετά, οι δύο τοποθετήσεις στέκονται η μία απέναντι στην άλλη. Αν η Σαμοθράκη είναι η Ελλάδα, τότε οι δρόμοι της είναι ελληνικοί δρόμοι, και η αποκατάστασή τους δεν μπορεί να περιμένει την επόμενη επετειακή φράση.
Σουφλί: όταν ο τόπος χάνει έναν στους πέντε
Η πιο βαριά στιγμή του συνεδρίου ήρθε από τον Έβρο. Ο δήμαρχος Σουφλίου Παναγιώτης Καλακίκος μίλησε για τις μεγάλες πυρκαγιές στη Δαδιά το 2022 και το 2023 και για τις πλημμύρες που έπληξαν την περιοχή. Ο πληθυσμός του Σουφλίου, είπε, έχει μειωθεί κατά 22%. Μετά τις καταστροφές «τα πάντα μεταλλάχθηκαν»: η κοινωνία, οι άνθρωποι, η οικονομία.
«Το δάσος δεν προστατεύεται με πινακίδες αλλά με έργα πρόληψης», είπε, παραδεχόμενος με σπάνια ειλικρίνεια ότι και ο ίδιος για χρόνια θεωρούσε το δάσος δεδομένο. Το Σουφλί πήρε χρηματοδοτήσεις. Εκείνο που δεν έρχεται με υπουργική απόφαση είναι η ελπίδα. Οι νέοι, όπως περιέγραψε, φεύγουν και δεν γυρίζουν.
Στο ίδιο πάνελ, η Άννα Κωνσταντινίδου, προϊσταμένη της Μονάδας Διαχείρισης Εθνικών Πάρκων Δέλτα Έβρου και Δαδιάς του ΟΦΥΠΕΚΑ, παρουσίασε τις δράσεις στις προστατευόμενες περιοχές της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, ενώ η πρόεδρος του Επιμελητηρίου Ξάνθης Μαριάνθη Μαλλιαρουδάκη συνέδεσε την προστασία της φύσης με την επιβίωση των επιχειρήσεων στις ακριτικές περιοχές.
Ο μετεωρολόγος Θοδωρής Κολυδάς έβαλε το δάχτυλο στην πληγή. Ο όρος «κλιματική κρίση», προειδοποίησε, μπορεί να γίνει βολικό άλλοθι: για τον δήμο που δεν καθάρισε, για την πολιτεία που δεν ολοκλήρωσε τα έργα της, ακόμη και για την επιστήμη. Και τελικά η ευθύνη καταλήγει στο ίδιο το φαινόμενο. Για τη Δαδιά, που κάηκε δύο φορές μέσα σε δύο χρόνια, το ερώτημα δεν είναι ακαδημαϊκό.
Ο δημοσιογράφος που δεν φεύγει
Την τελευταία μέρα, στην ενότητα «Δημοσιογράφοι στο Πεδίο», ο Νίκος Πατούνας από το Ράδιο Έβρος είπε αυτό που κάθε δημοσιογράφος της περιφέρειας γνωρίζει από πρώτο χέρι. Ο συντάκτης ενός τοπικού μέσου ζει δίπλα στην κοινωνία που καλύπτει, ξέρει τους ανθρώπους της και τις ανάγκες τους. Όταν έρχεται η καταστροφή, δεν κατεβαίνει για να καταγράψει και να φύγει. Μένει.
Είναι η διαφορά ανάμεσα στο συνεργείο που φτάνει από το κέντρο όταν ο Έβρος γίνεται πρώτο θέμα και στον δημοσιογράφο που θα είναι εκεί και τον επόμενο μήνα, όταν ο δήμαρχος θα μετρά τους νέους που έφυγαν. Στη Σαμοθράκη, η διαφορά αυτή ειπώθηκε δυνατά, μπροστά σε συναδέλφους από όλη τη χώρα.
Πρωτόκολλα που λείπουν, πόρτες που κλείνουν
Ο Κώστας Ασημακόπουλος (OPEN) και ο Σωτήρης Μπαρσάκης (MEGA) ζήτησαν συγκεκριμένο πρωτόκολλο για το πώς κινούνται οι δημοσιογράφοι μέσα σε μια καταστροφή ή μια κρίση: ασφάλεια, εκπαίδευση, γνώση των κινδύνων. Ο Ασημακόπουλος αναφέρθηκε και στη δική του εμπειρία, όταν, όπως είπε, συνελήφθη την ώρα που εργαζόταν. Ακούστηκαν ακόμη περιγραφές για αρχές που αντιμετωπίζουν τους δημοσιογράφους απαξιωτικά ή και προσβλητικά.
Η Μάχη Τράτσα (Βήμα / Οικονομικός Ταχυδρόμος) περιέγραψε το άλλο μέτωπο, αυτό της πρόσβασης στην πληροφορία: υπουργοί που δεν καλούν πια δημοσιογράφους, συνεντεύξεις Τύπου που αραιώνουν, ερωτήσεις που μένουν αναπάντητες, non papers στη θέση της ενημέρωσης, αποφάσεις που αναρτώνται στη «Διαύγεια» με καθυστέρηση. Το βάρος, σημείωσε, πέφτει περισσότερο στους νέους συναδέλφους, που δεν έχουν ακόμη χτίσει δικό τους δίκτυο πηγών. Για εμπόδια και πολιτικές παρεμβάσεις μίλησε και ο Γιώργος Λιάλιος (Καθημερινή), ενώ η Κατερίνα Χριστοφιλίδου (ΕΡΤ) επισήμανε ότι τα μέσα δεν επενδύουν σε εξειδικευμένους συντάκτες περιβάλλοντος, σε ένα ρεπορτάζ που κάποτε θεωρούνταν περιθωριακό.
84 δράσεις, ακόμη σε διαβούλευση
Λίγο πριν από τη συζήτηση για τη δημοσιογραφική κάλυψη της περιβαλλοντικής κρίσης, ο γενικός γραμματέας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης Δημήτρης Κιρμικίρογλου, συνδεδεμένος διαδικτυακά, ανακοίνωσε ότι το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων, με 84 δράσεις σε οκτώ άξονες, βρίσκεται σε διαβούλευση. Περιλαμβάνει μέτρα εκπαίδευσης και προστασίας για δημοσιογράφους σε εμπόλεμες ζώνες και σε περιοχές που πλήττονται από φυσικές και κλιματικές καταστροφές.
Το σχέδιο δεν είναι καινούργιο. Η κεντρική ημερίδα διαβούλευσης, με τη συμμετοχή της ΠΟΕΣΥ, των άλλων δημοσιογραφικών ενώσεων, του ΟΑΣΕ, του Συμβουλίου της Ευρώπης και πανεπιστημίων, ανάμεσά τους και του Δημοκρίτειου, είχε γίνει στις 24 Ιουνίου. Τρεις μήνες μετά, στη Σαμοθράκη, οι δημοσιογράφοι που πήραν τον λόγο δεν μίλησαν για σχέδια. Μίλησαν για συλλήψεις, για κλειστές πόρτες, για ερωτήσεις χωρίς απάντηση. Η απόσταση ανάμεσα στο χαρτί και στο πεδίο μετριέται σε μήνες, και για όσους δουλεύουν στον Έβρο, στις φωτιές και στα σύνορα, δεν είναι θεωρητική.
Η γλώσσα, η ομογένεια και οι εσχατιές
Η πρώτη μέρα του συνεδρίου ανήκε στη γλώσσα. Ο συγγραφέας Χρήστος Χωμενίδης μίλησε για τη φτωχοποίηση της δημοσιογραφικής γλώσσας, ιδίως στα ηλεκτρονικά μέσα, και τη συνέδεσε ευθέως με τις χαμηλές αμοιβές, που στερούν από τους δημοσιογράφους τον χρόνο να επιμορφωθούν. Ο Νίκος Ξυδάκης θύμισε την εφημερίδα ως σχολείο και παράθυρο στον κόσμο. Η πρόεδρος του ΑΠΕ-ΜΠΕ Άρια Αγάτσα σημείωσε ότι η ποιότητα της ενημέρωσης αρχίζει από τον σεβασμό στη λέξη.
Στο πάνελ για την ομογένεια βρέθηκαν στο ίδιο τραπέζι η Κύπρος, η Κωνσταντινούπολη, η Αλεξάνδρεια, η Νέα Υόρκη και το Σίδνεϊ. Ο πρόεδρος της Ένωσης Συντακτών Κύπρου Γιώργος Φράγκου, εμφανώς συγκινημένος, είπε ότι έρχεται από «μια εσχατιά του ελληνισμού» σε μια άλλη, και περιέγραψε την Κύπρο και τη Σαμοθράκη ως τόπους σκληρούς και περήφανους. Από την Πόλη συνδέθηκαν ο ανταποκριτής Μανώλης Κωστίδης και ο εκδότης της «Απογευματινής» Μηνάς Βασιλειάδης.
Τα ακριτικά σχολεία
Ανάμεσα στις τιμητικές διακρίσεις ξεχώρισαν δύο σχολεία, από τα Δίκαια του Έβρου και από τον Βώλακα της Δράμας. Στη σχετική ενότητα, ο καθηγητής Δημογραφίας Βύρων Κοτζαμάνης ανέπτυξε τις δημογραφικές διαστάσεις ενός ζητήματος που στη Θράκη δεν χρειάζεται στατιστικές για να γίνει αντιληπτό.
Το πρόγραμμα έκλεινε με επίσκεψη στον αρχαιολογικό χώρο, στο ιερό όπου βρέθηκε η Νίκη της Σαμοθράκης. Το συνέδριο γίνεται κάθε δύο χρόνια. Μέχρι το επόμενο, το Σουφλί θα συνεχίσει να μετρά τους κατοίκους του, οι δρόμοι του 2017 θα περιμένουν, και οι δημοσιογράφοι της περιφέρειας θα είναι, όπως πάντα, εκεί.
Ελπίζουμε, κάποτε, να προσκληθούμε και εμείς…
Κατέβασε την εφαρμογή μας
Δεν υπάρχουν σχόλια