Μεγαλύτερη νομική ασφάλεια στις ευρωπαϊκές πόλεις που επιχειρούν να περιορίσουν τις βραχυχρόνιες μισθώσεις τύπου Airbnb, όταν αυτές επιβαρύν...
Μεγαλύτερη νομική ασφάλεια στις ευρωπαϊκές πόλεις που επιχειρούν να περιορίσουν τις βραχυχρόνιες μισθώσεις τύπου Airbnb, όταν αυτές επιβαρύνουν τη στεγαστική κρίση, επιχειρεί να προσφέρει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Το νέο πλαίσιο περιλαμβάνεται στον Νόμο για την Οικονομικά Προσιτή Στέγαση (Affordable Housing Act), που παρουσίασε η Επιτροπή, θέτοντας για πρώτη φορά ένα κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο για τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να αξιολογούνται μέτρα που επηρεάζουν την αγορά κατοικίας και την ενιαία αγορά.
Η πρωτοβουλία έρχεται καθώς η στέγαση έχει καταστεί δυσβάσταχτη για μεγάλο μέρος των Ευρωπαίων. Σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο, για το 51% των πολιτών που ζουν στις ευρωπαϊκές πόλεις, το κόστος της κατοικίας αποτελεί άμεσο και επείγον πρόβλημα.
Στο στόχαστρο οι βραχυχρόνιες μισθώσεις
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει τη σημαντική αύξηση των βραχυχρόνιων μισθώσεων τα τελευταία χρόνια.
Η δραστηριότητα στις τέσσερις μεγαλύτερες πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης αυξήθηκε κατά 93% μεταξύ 2018 και 2024, σχεδόν διπλασιάζοντας τον όγκο της.
Παράλληλα, οι βραχυχρόνιες μισθώσεις εμφανίζονται ιδιαίτερα συγκεντρωμένες σε περιοχές όπου οι στεγαστικές πιέσεις είναι ήδη έντονες.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Μαδρίτης, όπου στο κέντρο της πόλης αντιστοιχούν περίπου 40 βραχυχρόνιες μισθώσεις ανά 100 κατοικίες που διατίθενται για μακροχρόνια μίσθωση.
Στο Ζάγκρεμπ, από την άλλη, περισσότερο από το 19% των κατοικιών παραμένει ακατοίκητο.
Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι, σε περιοχές με σοβαρές στεγαστικές πιέσεις, η μετατροπή κατοικιών σε τουριστικά καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης μπορεί να περιορίσει τη διαθεσιμότητα κατοικιών για μακροχρόνια μίσθωση και να ενισχύσει τις πιέσεις στις τιμές.
Τι αλλάζει για τις ευρωπαϊκές πόλεις
Το ζήτημα έχει προκαλέσει ήδη σημαντικές αντιδράσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς αρκετές πόλεις και κράτη-μέλη έχουν επιβάλει ή εξετάζουν περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις.
Ωστόσο, ορισμένα από τα μέτρα αυτά έχουν βρεθεί αντιμέτωπα με νομικές προσφυγές, κυρίως ως προς τη συμβατότητά τους με τους κανόνες της ενιαίας αγοράς.
Με τον νέο νόμο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχειρεί να ξεκαθαρίσει πότε και υπό ποιες προϋποθέσεις οι εθνικές, περιφερειακές και δημοτικές αρχές μπορούν να περιορίζουν τη χρήση κατοικιών, χωρίς να παραβιάζουν το ευρωπαϊκό δίκαιο.
Η αρμοδιότητα για τη στεγαστική πολιτική, πάντως, παραμένει στα κράτη-μέλη, τις περιφέρειες και τους δήμους. Η ΕΕ δεν αποκτά την εξουσία να αποφασίζει ποια μέτρα θα εφαρμοστούν σε κάθε περιοχή.
«Περιοχές υπό στεγαστική πίεση»
Κομβικό σημείο της πρότασης αποτελεί η δημιουργία της έννοιας των «περιοχών υπό στεγαστική πίεση» (areas under housing stress).
Οι περιοχές αυτές θα προσδιορίζονται με βάση κοινή ευρωπαϊκή μεθοδολογία, λαμβάνοντας υπόψη μεταξύ άλλων:
- τη σχέση των τιμών των κατοικιών με τα εισοδήματα των κατοίκων,
- τη διαθεσιμότητα κατοικιών,
- το επίπεδο οικονομικής προσιτότητας της στέγασης,
- τις τοπικές συνθήκες που δημιουργούν στεγαστικές πιέσεις.
Σε αυτές τις περιοχές, οι αρμόδιες αρχές θα μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να περιορίζουν τη χρήση κατοικιών για σκοπούς διαφορετικούς από την κύρια κατοικία.
Στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται οι βραχυχρόνιες τουριστικές μισθώσεις, οι δεύτερες κατοικίες και η παρατεταμένη αχρησία ακινήτων.
Τι θα πρέπει να αποδεικνύουν οι δήμοι
Οι περιορισμοί δεν θα μπορούν να επιβάλλονται αυθαίρετα.
Τα μέτρα θα πρέπει να είναι στοχευμένα, αναγκαία και αναλογικά, ενώ οι τοπικές αρχές θα πρέπει να τεκμηριώνουν ότι συμβάλλουν πραγματικά στην αντιμετώπιση των συγκεκριμένων στεγαστικών πιέσεων.
Ειδικά στην περίπτωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων, θα πρέπει να αποδεικνύεται ότι η δραστηριότητα έχει προκαλέσει σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στη διαθεσιμότητα ή την οικονομική προσιτότητα της κατοικίας για τουλάχιστον τρία χρόνια.
Παράλληλα, οι αρχές θα πρέπει να εξετάζουν εάν ο ίδιος στόχος μπορεί να επιτευχθεί με λιγότερο περιοριστικά μέτρα.
Αυστηρότεροι κανόνες για τις τουριστικές μισθώσεις
Το νέο πλαίσιο δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις βραχυχρόνιες μισθώσεις που, λόγω της κλίμακας, της συχνότητας ή του εμπορικού χαρακτήρα τους, περιορίζουν το διαθέσιμο απόθεμα κατοικιών για μακροχρόνια χρήση.
Παράλληλα, οι τοπικές αρχές θα πρέπει να εφαρμόζουν τον ευρωπαϊκό κανονισμό για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, συμπεριλαμβανομένων των απαιτήσεων καταχώρισης των ακινήτων και της αφαίρεσης ή απενεργοποίησης παράνομων αγγελιών.
Με αυτόν τον τρόπο, η Επιτροπή επιχειρεί να δημιουργήσει ένα κοινό πλαίσιο κανόνων, ώστε οι περιορισμοί να μπορούν να εφαρμόζονται αποτελεσματικά, αλλά ταυτόχρονα να είναι συμβατοί με το ευρωπαϊκό δίκαιο.
Τι είπε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν
«Πριν από έναν χρόνο υποσχέθηκα να αντιμετωπίσω το πρόβλημα της οικονομικά προσιτής στέγασης στην Ευρώπη. Σήμερα κάνουμε ένα βήμα προς αυτή την κατεύθυνση», δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Όπως υπογράμμισε, εργαζόμενοι σε βασικές υπηρεσίες και φοιτητές αντιμετωπίζουν ολοένα μεγαλύτερη δυσκολία να βρουν οικονομικά προσιτή κατοικία στις περιοχές όπου εργάζονται ή σπουδάζουν.
Ο επίτροπος Ενέργειας και Στέγασης Νταν Γιόργκενσεν έκανε λόγο για «στεγαστική κρίση», επισημαίνοντας την ανάγκη να αξιοποιηθεί καλύτερα το υφιστάμενο απόθεμα κατοικιών, πέρα από την κατασκευή και την ανακαίνιση νέων σπιτιών.
Από την πλευρά της, η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Επιτροπής Τερέσα Ριμπέρα τόνισε ότι όταν η αγορά δεν μπορεί να εξασφαλίσει ένα τόσο βασικό αγαθό όπως η οικονομικά προσιτή κατοικία, οι δημόσιες αρχές έχουν ευθύνη να παρέμβουν.
Δεύτερες κατοικίες και άδεια ακίνητα στο νέο πλαίσιο
Ο Affordable Housing Act δεν αφορά μόνο το Airbnb.
Το προτεινόμενο πλαίσιο καλύπτει επίσης μέτρα που σχετίζονται με τη χρήση και την απόκτηση κατοικιών, όπως οι δεύτερες κατοικίες και τα ακίνητα που παραμένουν κενά για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Η Επιτροπή προβλέπει, μεταξύ άλλων, ότι όροι που συνδέονται με την απόκτηση ακινήτων δεν θα μπορούν να εφαρμόζονται αναδρομικά, ενώ θα πρέπει να προβλέπονται κατάλληλες μεταβατικές ρυθμίσεις.
Η βασική κατεύθυνση της νέας ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας είναι, επομένως, διπλή: περισσότερη προστασία της κατοικίας σε περιοχές που αντιμετωπίζουν έντονη στεγαστική πίεση και ταυτόχρονα μεγαλύτερη νομική ασφάλεια για τις αρχές που επιλέγουν να παρέμβουν στην αγορά των βραχυχρόνιων μισθώσεων.
Δεν υπάρχουν σχόλια