Γυναικοκτονίες VS Σεβασμός: Όταν η βία αντικαθιστά τον διάλογο

*Γράφει ο Παναγιώτης Πεντζουρίδης, Δημοσιογράφος – Εκδότης του Θρακικού Πρακτορείου Ειδήσεων | Thracenews.gr

Η φράση γυναικοκτονίες vs σεβασμός δεν είναι ένας τίτλος που θέλει να διχάσει. Είναι μια απλή εξίσωση: όπου λείπει ο ένας, κυριαρχεί ο άλλος. Το πρόσφατο περιστατικό στη Ροδόπη, όπου μια μητέρα τριών παιδιών έχασε τη ζωή της μέσα στο ίδιο της το σπίτι, δεν είναι απλώς μια είδηση που περνάει και ξεχνιέται. Είναι μια ακόμη στιγμή που η κοινωνία μας καλείται να κοιταχτεί στον καθρέφτη. Δεν χρειάζεται να στοχοποιήσουμε τόπους ούτε να χωρίσουμε τον κόσμο σε «καλούς» και «κακούς». Η βία δεν έχει ταχυδρομικό κώδικα. Έχει όμως μια κοινή αφετηρία: την έλλειψη σεβασμού στον άλλον.

Η γυναικοκτονία δεν είναι «έγκλημα πάθους». Είναι η ανώτατη μορφή ενδοοικογενειακής βίας, όπου μια γυναίκα δολοφονείται επειδή αρνείται να παραμείνει υποταγμένη, επειδή ζητάει διαζύγιο, επειδή διεκδικεί την αυτονομία της. Στη χώρα μας, τα τελευταία χρόνια, τα περιστατικά έχουν αυξηθεί ανησυχητικά. Κάθε φορά που ένα θύμα γυναικοκτονίας έρχεται στο φως, συζητάμε για λίγες ημέρες και μετά σιωπούμε. Μέχρι το επόμενο.

Αυτό που πρέπει να κατανοήσουμε είναι ότι η γυναικοκτονία δεν ξεπηδάει από το πουθενά. Προηγούνται μήνες ή χρόνια ψυχολογικής πίεσης, απομόνωσης, λεκτικής επιθετικότητας και ελέγχου.

Η επιθετικότητα δεν κάνει διακρίσεις, αλλά τα θύματα είναι συνήθως γυναίκες

Ας το πούμε ξεκάθαρα: η βία στις σχέσεις δεν είναι ανδρικό προνόμιο, ούτε γυναικεία υποχρέωση να την ανέχεται κανείς. Επιθετικότητα υπάρχει και στα δύο φύλα. Άντρες και γυναίκες μπορούν να γίνουν θύτες, άντρες και γυναίκες μπορούν να γίνουν θύματα. Ωστόσο, τα στατιστικά δείχνουν ότι όταν η βία κλιμακώνεται θανάσιμα, τα θύματα είναι συντριπτικά γυναίκες.

Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να στραφούμε εναντίον του ενός φύλου. Σημαίνει ότι πρέπει να μιλήσουμε σε όλους. Ο θυμός, η ανασφάλεια, η αδυναμία διαχείρισης της απόρριψης και η τοξική κτητικότητα είναι ανθρώπινα συναισθήματα που μπορεί να τα βιώσει ο καθένας. Το θέμα είναι πώς τα διαχειριζόμαστε. Όταν ένας άνθρωπος μαθαίνει ότι η δύναμη σημαίνει έλεγχος και ότι η αγάπη είναι ιδιοκτησία, τότε οδηγείται στην επιθετικότητα.

Ο σεβασμός στις σχέσεις δεν είναι ευγένεια. Είναι το αναφαίρετο δικαίωμα του άλλου να φύγει, να διαφωνεί, να αλλάζει γνώμη. Είναι η συνειδητοποίηση ότι κανείς δεν ανήκει σε κανέναν. Όταν μια σχέση φτάνει σε αδιέξοδο, ο μόνος αξιοπρεπής δρόμος είναι ο χωρισμός — όχι η τιμωρία.

Η κοινωνία μας, δυστυχώς, εξακολουθεί να διδάσκει — σε αγόρια και κορίτσια — ότι η έκφραση του θυμού είναι δείγμα δύναμης. Ότι αν δεν «επιβληθείς», χάνεις. Ότι το διαζύγιο είναι ήττα. Αυτή η νοοτροπία δηλητηριάζει τα ζευγάρια. Η πραγματική δύναμη δεν βρίσκεται στο να ελέγχεις ή να πληγώνεις τον άλλον, αλλά στο να τον αφήνεις να φύγει όταν πια δεν υπάρχει κοινός δρόμος.

Σε κάθε περίπτωση οικογενειακής βίας, τα μεγαλύτερα θύματα είναι συχνά αόρατα: τα παιδιά. Είτε η επιθετικότητα ασκείται από τον πατέρα είτε από τη μητέρα, είτε είναι λεκτική είτε σωματική, το τραύμα μένει. Ένα παιδί που βλέπει να λύνονται οι διαφορές με τη βίαιη επίδειξη δύναμης, μαθαίνει ότι η αγάπη συνοδεύεται από φόβο.

Και όταν η τραγωδία φτάσει στο απροχώρητο — όπως στην περίπτωση της Ροδόπης — τα παιδιά μένουν ορφανά από τη μία πλευρά και με έναν γονέα κατηγορούμενο για ανθρωποκτονία από την άλλη. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη απώλεια από το να μεγαλώνεις με το φάντασμα μιας βίαιης πράξης πάνω από το κεφάλι σου.

Η πρόληψη της βίας δεν είναι υπόθεση μόνο των θυμάτων. Είναι ευθύνη όλων μας, ανεξαρτήτως φύλου.

Αναγνωρίστε τα σημάδια: Ο έλεγχος στα κινητά, η απομόνωση από φίλους, οι απειλές, η υποτίμηση — όλα αυτά είναι μορφές βίας πριν καν φτάσουμε στα χέρια. Και τα δύο φύλα οφείλουν να αναγνωρίσουν τα ίχνη της επιθετικότητας, είτε στον εαυτό τους είτε στον σύντροφό τους.

Μιλήστε πριν να είναι αργά: Η σιωπή τρέφει τη βία. Αν νιώθετε ότι ο θυμός σας ξεφεύγει, ζητήστε βοήθεια. Υπάρχουν δομές ψυχολογικής υποστήριξης που δέχονται και άντρες που αναγνωρίζουν ότι η επιθετικότητά τους έχει γίνει πρόβλημα.

Αποδεχτείτε το τέλος μιας σχέσης: Το διαζύγιο δεν είναι θάνατος. Είναι λύτρωση όταν μια σχέση έχει γίνει τοξική. Η αδυναμία αποδοχής του χωρισμού είναι από τους βασικότερους παράγοντες που οδηγούν στη γυναικοκτονία.

Ας μην περιμένουμε λοιπόν το επόμενο θύμα.

Ο σεβασμός είναι το μοναδικό αντίδοτο στην επιθετικότητα που σκοτώνει. Χρειάζεται να μάθουμε — άντρες και γυναίκες — ότι κανείς δεν είναι ιδιοκτησία κανενός. Ότι η αγάπη χωρίς ελευθερία είναι φυλακή. Και όταν η φυλακή αυτή γίνεται ασφυκτική, η μόνη διέξοδος δεν πρέπει να είναι η βίαιη πράξη, αλλά η πόρτα της εξόδου.

Η Πολιτεία οφείλει να στεγάζει, να προστατεύει και να εκπαιδεύει. Αλλά και εμείς, στην καθημερινότητά μας, οφείλουμε να παρατηρούμε, να ρωτάμε, να μην κλείνουμε τα αυτιά μας στα σημάδια κινδύνου. Μια κοινωνία που σιωπά μπροστά στη βία είναι κοινωνία που την αναπαράγει.

Ας μην αφήσουμε άλλη οικογένεια να γίνει στατιστικό σε ειδήσεις και σε απρόσωπες υπηρεσίες που αναζητούν απλά νούμερα και όχι αιτίες…