Από τη Θράκη και την Ήπειρο μέχρι την Ικαρία, οι πλατείες γεμίζουν ξανά από νέους – Επιστροφή στις ρίζες, ανάγκη κοινωνικής επαφής ή μια μόδ...
Από τη Θράκη και την Ήπειρο μέχρι την Ικαρία, οι πλατείες γεμίζουν ξανά από νέους – Επιστροφή στις ρίζες, ανάγκη κοινωνικής επαφής ή μια μόδα που ενισχύεται από τα social media;
Από τα χωριά της Θράκης και της Ηπείρου μέχρι την Πελοπόννησο, τις Κυκλάδες και την Ικαρία, οι νέοι επιστρέφουν στον κύκλο του χορού. Το ερώτημα είναι εάν πρόκειται για ουσιαστική επανασύνδεση με την παράδοση ή για μία ακόμη τάση που γεννήθηκε και εξαπλώθηκε μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα.
Η ανάγκη για πραγματική επικοινωνία
Η αυξημένη συμμετοχή των νέων στα πανηγύρια έγινε περισσότερο αισθητή μετά την περίοδο της πανδημίας και των περιορισμών. Ύστερα από τη μακρά απομόνωση, η ανάγκη για άμεση ανθρώπινη επαφή, κοινή διασκέδαση και συμμετοχή σε συλλογικές δραστηριότητες έγινε εντονότερη.
Το πανηγύρι προσφέρει ακριβώς αυτή την εμπειρία: ανθρώπους διαφορετικών ηλικιών στο ίδιο τραπέζι και στον ίδιο χορό, χωρίς τις αποστάσεις που επιβάλλουν η καθημερινότητα και οι οθόνες.
Ο καθηγητής Λαογραφίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, Εμμανουήλ Βαρβούνης, εξηγεί στα «Παραπολιτικά» ότι πίσω από τη μαζική παρουσία των νέων βρίσκονται διαφορετικές αφετηρίες.
Υπάρχουν νέοι που συμμετέχουν σε πολιτιστικούς συλλόγους, γνωρίζουν τους παραδοσιακούς χορούς και βλέπουν το πανηγύρι ως τον φυσικό χώρο έκφρασής τους. Άλλοι το ανακαλύπτουν ως έναν διαφορετικό και πιο αυθεντικό τρόπο καλοκαιρινής διασκέδασης. Υπάρχουν, τέλος, και εκείνοι που ακολουθούν απλώς τη μόδα ή την παρέα.
Ακόμη και αυτή η πρώτη, επιφανειακή επαφή, όμως, μπορεί να εξελιχθεί σε ουσιαστικό ενδιαφέρον. Ένας νέος που επισκέπτεται για πρώτη φορά ένα πανηγύρι μπορεί αργότερα να θελήσει να μάθει τους χορούς ή να συμμετάσχει σε έναν πολιτιστικό σύλλογο.
Ο ρόλος των social media
Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης συνέβαλαν καθοριστικά στη νέα δημοτικότητα των πανηγυριών. Βίντεο με εκατοντάδες ανθρώπους να χορεύουν, γεμάτες πλατείες και γλέντια μέχρι το πρωί συγκεντρώνουν χιλιάδες προβολές.
Έτσι, μια γιορτή που κάποτε απευθυνόταν κυρίως στην τοπική κοινωνία μετατρέπεται σε τουριστικό και ψυχαγωγικό προορισμό. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Ικαρία, όπου τα πανηγύρια είναι πλέον για πολλούς νέους αυτοτελής λόγος επίσκεψης στο νησί.
Η μεγάλη δημοτικότητα, ωστόσο, δημιουργεί και ερωτήματα για την αυθεντικότητα της εμπειρίας. Η τουριστική προβολή μπορεί να αλλάξει τον χαρακτήρα μιας τοπικής γιορτής, προσαρμόζοντάς την στις προσδοκίες του μαζικού κοινού.
Από την «παραγγελιά» στον ανοιχτό χορό
Σημαντική αλλαγή αποτελεί και ο τρόπος με τον οποίο οργανώνεται πλέον το γλέντι. Παλαιότερα, οι παρέες πλήρωναν την ορχήστρα για τη δική τους «παραγγελιά» και έμπαιναν διαδοχικά στον χορό.
Σήμερα κυριαρχεί περισσότερο η ελεύθερη ορχήστρα. Οι μουσικοί παίζουν για όλους και οποιοσδήποτε μπορεί να πιαστεί στον κύκλο, χωρίς να περιμένει τη σειρά του ή να γνωρίζει προσωπικά τους διοργανωτές.
Αυτή η αλλαγή έκανε το πανηγύρι περισσότερο ανοιχτό, συμμετοχικό και φιλικό προς τον επισκέπτη. Ο νεοφερμένος δεν χρειάζεται τίποτε περισσότερο από τη διάθεση να πιαστεί από το χέρι του διπλανού του.
Μια παράδοση που αλλάζει για να επιβιώσει
Η παράδοση δεν είναι ένα ακίνητο έκθεμα. Μεταβάλλεται μαζί με την κοινωνία, διατηρώντας όμως τον κοινοτικό της πυρήνα. Τα πανηγύρια του 2026 δεν μπορούν να είναι ίδια με εκείνα των δεκαετιών του 1960 και του 1970.
Οι νέες συνθήκες, οι μετακινήσεις, ο τουρισμός και το Διαδίκτυο άλλαξαν τη μορφή τους. Δεν κατάργησαν, όμως, την ανάγκη των ανθρώπων να συναντιούνται, να γιορτάζουν και να χορεύουν μαζί.
Ίσως, επομένως, το σημαντικότερο να μην είναι εάν η επιστροφή των νέων ξεκίνησε ως μόδα. Σημασία έχει ότι μια νέα γενιά ξαναμπαίνει στον κύκλο και ανακαλύπτει, με τον δικό της τρόπο, έναν ζωντανό δεσμό με την ελληνική παράδοση.
*Με πληροφορίες από το ρεπορτάζ της Άννας Εμμεή στα Παραπολιτικά.
Δεν υπάρχουν σχόλια