*Γράφει ο Παναγιώτης Πεντζουρίδης, Δημοσιογράφος – Εκδότης του Θρακικού Πρακτορείου Ειδήσεων | ThraceNews.gr
*Γράφει ο Παναγιώτης Πεντζουρίδης, Δημοσιογράφος – Εκδότης του Θρακικού Πρακτορείου Ειδήσεων | ThraceNews.gr
Μία περιφερειακή ενότητα, δύο φορολογικά καθεστώτα
Από την 1η Ιανουαρίου 2026, με τον ν. 5246/2025 και την εγκύκλιο Ε.2113 της ΑΑΔΕ, ο κάτοικος της Σαμοθράκης πληρώνει Φόρο Προστιθέμενης Αξίας 17%, 9% και 4%. Η Σαμοθράκη ανήκει στην Περιφερειακή Ενότητα Έβρου. Ο κάτοικος της Ορεστιάδας, στην ίδια ακριβώς Περιφερειακή Ενότητα, με τα σύνορα σε απόσταση αναπνοής, πληρώνει 24%, 13% και 6%.
Η αιτιολόγηση του νομοθέτη ήταν ρητή: ενίσχυση της οικιστικής και επιχειρηματικής δραστηριότητας σε ακριτικές περιοχές που αντιμετωπίζουν δημογραφικές πιέσεις, γεωγραφική απομόνωση και αυξημένο κόστος ζωής. Κάθε λέξη αυτής της αιτιολόγησης περιγράφει εξίσου καλά — και σε αρκετές περιπτώσεις καλύτερα — τον ορεινό όγκο της Ροδόπης, τα χωριά του βόρειου Έβρου, τα ορεινά της Ξάνθης και τη Δράμα.
Το κριτήριο πρέπει να πάψει να είναι η νησιωτικότητα και να γίνει η ακριτικότητα.
Δεν ζητείται, επομένως, νέο δόγμα. Ζητείται συνέπεια σε ένα δόγμα που η ίδια η κυβέρνηση θέσπισε πριν από οκτώ μήνες. Η διαχωριστική γραμμή σήμερα είναι η θάλασσα. Οφείλει να γίνει το σύνορο.
Τι δίνει και τι ζητά η Θράκη
Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων δεν δημοσιεύει έσοδα ΦΠΑ ανά Περιφέρεια, και δεν θα μπορούσε: ο φόρος αποδίδεται στην έδρα της επιχείρησης και όχι στον τόπο της κατανάλωσης. Ό,τι ξοδεύεται σε αλυσίδα λιανικής, σε καύσιμα ή σε τηλεπικοινωνίες στην Κομοτηνή, καταγράφεται στην Αττική. Κάθε αριθμός είναι συνεπώς εκτίμηση — και οφείλει να παρουσιάζεται ως τέτοια.
Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, η εκτίμηση είναι η εξής. Η Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης ανήλθε το 2023 σε 7.097 εκατ. ευρώ, δηλαδή στο 3,6% της χώρας, με κατά κεφαλήν ΑΕΠ 13.840 ευρώ έναντι 21.301 του εθνικού μέσου όρου. Πληθυσμιακά όμως η Περιφέρεια αντιπροσωπεύει περίπου το 5,4% της χώρας, και επειδή ο ΦΠΑ βαρύνει την κατανάλωση και όχι την παραγωγή, το πραγματικό μερίδιο κινείται μεταξύ 4,3% και 4,8%.
Με συνολικές εισπράξεις ΦΠΑ που έφτασαν τα 29,2 δισ. ευρώ το 2025 και προβλέπονται στα 29,5 δισ. για το 2026, η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη αποδίδει στο Υπουργείο Οικονομικών της τάξεως του 1,2 δισ. ευρώ ετησίως, με εύρος εκτίμησης 1,1 έως 1,4 δισ.
Απέναντι σε αυτό, τι κοστίζει η ελάφρυνση; Μια οριζόντια μείωση 30% κατά το νησιωτικό πρότυπο κοστίζει περίπου 360 εκατ. ευρώ τον χρόνο. Ένα πλήρες πακέτο, με χαμηλότερους συντελεστές ΦΠΑ και ευνοϊκή φορολόγηση εισοδήματος και επιχειρήσεων, κοστίζει 600 έως 700 εκατ. ευρώ. Σε σύνολο φορολογικών εσόδων 73,5 δισ. ευρώ για το 2026, μιλάμε για λιγότερο από ένα τοις εκατό.
Μικρό εθνικά. Καθοριστικό τοπικά. Αυτή είναι όλη η αριθμητική.
Το φθηνότερο αμυντικό σύστημα
Όσο το αίτημα κατατίθεται ως αναπτυξιακό, ανταγωνίζεται δώδεκα άλλες περιφέρειες και χάνει. Όσο κατατίθεται ως αμυντικό, δεν ανταγωνίζεται κανέναν.
Ο προϋπολογισμός του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας για το 2026 ανέρχεται σε 7,063 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 3,2 δισ. κατευθύνονται σε εξοπλιστικά προγράμματα — αύξηση 28% μέσα σε έναν χρόνο. Το πλήρες φορολογικό πακέτο για ολόκληρη την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη κοστίζει λιγότερο από το ένα πέμπτο της ετήσιας εξοπλιστικής δαπάνης. Κοστίζει λιγότερο και από την αύξηση αυτής της δαπάνης ενός μόνο έτους.
Και δεν πρόκειται για λογιστικό παιχνίδι. Η εφεδρεία, η τοπική επιστράτευση, η πολιτική προστασία, τα συνεργεία, οι μεταφορές, το υγειονομικό προσωπικό — όλα προϋποθέτουν μόνιμο πληθυσμό. Δεν εισάγονται. Ένα οπλικό σύστημα χωρίς κοινωνία πίσω του δεν είναι σύνορο· είναι φυλάκιο.
Ο πληθυσμός που φεύγει
Η απογραφή του 2021 κατέγραψε: Έβρος 134.776 κάτοικοι, Καβάλα 117.057, Ξάνθη 107.548, Ροδόπη 101.767, Δράμα 95.701. Σύνολο Περιφέρειας περίπου 562.000, από περίπου 608.000 το 2011.
Απώλεια της τάξεως του 7,5%, τη στιγμή που ο πληθυσμός της χώρας μειώθηκε κατά 3,5%. Διπλάσιος ρυθμός. Στον Έβρο και στη Ροδόπη η μείωση ξεπερνά το 8%.
Το κρίσιμο δεν είναι το παρελθόν αλλά η προβολή. Με τον ίδιο ρυθμό, ως το 2041 η Θράκη θα έχει χάσει πληθυσμό ισοδύναμο με ολόκληρο τον Δήμο Ξάνθης. Αυτό δεν είναι στατιστική εξέλιξη. Είναι μεταβολή της σύνθεσης ενός συνόρου.
Η αντιπροσφορά
Υπάρχει μια διάσταση που στη Θράκη την ξέρουν όλοι και ελάχιστοι τη λένε καθαρά. Όπου το ελληνικό κράτος δεν προσφέρει οικονομική διέξοδο, τη διέξοδο την προσφέρει κάποιος άλλος: με υποτροφίες, με χρηματοδοτήσεις, με επιχειρηματικά δίκτυα, με εξαρτήσεις που είναι θεσμικά καταγεγραμμένες και τεκμηριώσιμες.
Η φορολογική ελάφρυνση, από αυτή τη σκοπιά, δεν είναι παροχή. Είναι αντιπροσφορά. Είναι ο φθηνότερος διαθέσιμος τρόπος ώστε η οικονομική ανάγκη να πάψει να λειτουργεί ως μοχλός επιρροής τρίτων. Και επειδή ωφελεί εξίσου κάθε κάτοικο της περιοχής, ανεξαρτήτως κοινότητας, ενισχύει τη συνοχή αντί να τη διαιρεί. Εκεί ακριβώς βρίσκεται η αξία της.
Υποδομές ναι, άνθρωποι όχι
Το ελληνικό κράτος έχει ήδη αντιμετωπίσει τη Θράκη ως εθνικό στρατηγικό περιουσιακό στοιχείο. Η πλωτή μονάδα υγροποιημένου φυσικού αερίου της Αλεξανδρούπολης, το λιμάνι, οι ενεργειακοί διάδρομοι, η συμμαχική διαμετακόμιση, ο αναπτυξιακός σχεδιασμός των 2,96 δισ. ευρώ για τον Έβρο με την Ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση «ΕΒΡΟΣ-ΜΕΤΑ» ενισχυμένη στα 309 εκατ. — όλα αυτά είναι αποφάσεις εθνικής εμβέλειας.
Το ερώτημα γράφεται μόνο του. Επενδύουμε δισεκατομμύρια σε αγωγούς, λιμάνια και συστήματα σε μια περιοχή που αδειάζει από κατοίκους. Ποιος θα τα λειτουργεί;
Ζώνη Εθνικής Δημογραφικής Ασφάλειας
Η πρόταση, συγκεκριμένα, έχει τέσσερα σκέλη.
- Μειωμένοι συντελεστές ΦΠΑ κατά 30%, με το ίδιο ακριβώς πρότυπο που ήδη εφαρμόζεται στα ακριτικά νησιά.
- Ευνοϊκή φορολόγηση εισοδήματος με διατήρηση αφορολογήτου — όχι ενιαίος συντελεστής χωρίς κλιμάκωση, που σε περιοχή με τα χαμηλότερα εισοδήματα της ηπειρωτικής Ελλάδας θα επιβάρυνε τους ασθενέστερους και θα ωφελούσε μόνο τους υψηλόμισθους.
- Επαναπατρισμός με βάθεμα υπάρχοντος εργαλείου. Το άρθρο 5Γ του ν. 4172/2013 δίνει ήδη απαλλαγή 50% του εισοδήματος για επτά έτη σε όσους μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα. Για την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη: απαλλαγή έως 100%, δεκαετής, χωρίς εισοδηματικά ή επενδυτικά κατώφλια, με μοναδική προϋπόθεση την πραγματική διαμονή.
- Μηδενικές ασφαλιστικές εισφορές για νέες επιχειρήσεις επί πενταετία, με προτεραιότητα σε δραστηριότητες που μπορούν να ασκηθούν από οπουδήποτε. Είναι οι φθηνότεροι κάτοικοι που μπορεί να αποκτήσει η περιοχή.
Και επειδή κάθε τέτοιο αίτημα συναντά την ίδια ένσταση — «αν το δώσουμε στη Θράκη, θα το ζητήσει και η επόμενη περιοχή» — η πρόταση οφείλει να φέρει το δικό της αντικειμενικό κριτήριο. Ζώνη Εθνικής Δημογραφικής Ασφάλειας ορίζεται η περιοχή που πληροί σωρευτικά και τα τρία: εγγύτητα σε χερσαία σύνορα, πληθυσμιακή απώλεια άνω του διπλάσιου του εθνικού ρυθμού στις δύο τελευταίες απογραφές, και κατά κεφαλήν ΑΕΠ κάτω του 70% του εθνικού μέσου όρου.
Η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη πληροί και τα τρία. Ελάχιστες άλλες περιοχές τα πληρούν όλα μαζί. Με ρήτρα λήξης δεκαετίας και υποχρεωτική αξιολόγηση, το μέτρο παύει να είναι μόνιμο δημοσιονομικό βάρος και γίνεται στοχευμένη επένδυση με ημερομηνία λογοδοσίας.
Το ζήτημα είναι πολιτική απόφαση…
Θα ακουστεί, βεβαίως, το επιχείρημα των διαδικασιών και των ευρωπαϊκών δεσμεύσεων. Δεν το υποτιμούμε: ο μειωμένος ΦΠΑ στα νησιά στηρίζεται σε ειδική πρόβλεψη που δεν καλύπτει την ηπειρωτική Θράκη, και η διεύρυνσή του απαιτεί διαπραγμάτευση σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Αυτό όμως είναι ζήτημα αλληλουχίας, όχι ζήτημα δυνατότητας. Η διαπραγμάτευση δεν ξεκινά ποτέ μόνη της. Ξεκινά όταν υπάρξει η πολιτική απόφαση που την εντέλλεται.
Και η στιγμή είναι κατάλληλη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση μετατοπίζεται μαζικά προς την άμυνα και τις κρίσιμες υποδομές, με προτεινόμενους πόρους 131 δισ. ευρώ για την περίοδο 2028-2034 έναντι 26 δισ. της προηγούμενης επταετίας. Ποτέ δεν ήταν ευκολότερο να ονομαστεί αμυντικό κάτι που δεν είναι όπλο.
Η Θράκη δεν ζητά ελεημοσύνη ούτε προνόμιο. Ζητά να αντιμετωπιστεί με τη σοβαρότητα που της αναλογεί: ως γραμμή που κρατιέται όχι μόνο με συστήματα, αλλά με οικογένειες που αποφασίζουν να μείνουν και με νέους που αποφασίζουν να γυρίσουν. Το κόστος αυτής της απόφασης το μετρήσαμε. Είναι μικρότερο από όσο νομίζει η Αθήνα. Το κόστος της αναβολής της δεν μετριέται σε ευρώ.
Δεν υπάρχουν σχόλια