Το αρδευτικό έργο μεταφοράς και διανομής νερού από τον Νέστο στην ανατολική πεδιάδα της Ξάνθης δεν είναι ένα ακόμη τεχνικό έργο που μπορεί ν...
Το αρδευτικό έργο μεταφοράς και διανομής νερού από τον Νέστο στην ανατολική πεδιάδα της Ξάνθης δεν είναι ένα ακόμη τεχνικό έργο που μπορεί να περιμένει υπομονετικά σε κάποιο υπουργικό συρτάρι. Είναι μία υποδομή ζωτικής σημασίας για χιλιάδες παραγωγούς, για τη βιωσιμότητα του πρωτογενούς τομέα και, τελικά, για την ίδια την αναπτυξιακή προοπτική της περιοχής.
Το ερώτημα, λοιπόν, είναι απλό και απολύτως δικαιολογημένο:
Πρέπει να ανησυχούμε για την πορεία του έργου ή όχι;
Η σύμβαση έχει υπογραφεί από τον Αύγουστο του 2025. Ανάδοχος είναι η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και ο συνολικός προϋπολογισμός ανέρχεται σε 220,5 εκατ. ευρώ, πλέον ΦΠΑ. Πρόκειται για έργο ΣΔΙΤ, με διάρκεια σύμβασης 25 ετών, στην οποία περιλαμβάνονται η μελέτη, η κατασκευή, η χρηματοδότηση, η λειτουργία και η συντήρησή του.
Άρα, το έργο δεν βρίσκεται πλέον στο στάδιο μιας γενικής πολιτικής υπόσχεσης. Υπάρχει υπογεγραμμένη σύμβαση, συγκεκριμένος ανάδοχος και καθορισμένο τεχνικό αντικείμενο.
Αυτό είναι αναμφίβολα θετικό.
Δεν αρκεί, όμως, για να θεωρήσουμε ότι όλα εξελίσσονται χωρίς προβλήματα.
Η αποχώρηση από το Ταμείο Ανάκαμψης
Η πρώτη σοβαρή σκιά εμφανίστηκε όταν έγινε γνωστό ότι το έργο αποχωρεί από το χρηματοδοτικό πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης, από το οποίο προβλεπόταν δημόσια συμβολή ύψους 51 εκατ. ευρώ.
Η κυβέρνηση διαβεβαιώνει ότι το έργο δεν ακυρώνεται και δεν σταματά. Υποστηρίζει ότι η χρηματοδότησή του μεταφέρεται στο Ειδικό Πρόγραμμα ΣΔΙΤ και ότι οι απαιτούμενοι πόροι είναι πλήρως διασφαλισμένοι.
Θέλουμε να πιστεύουμε ότι αυτή η διαβεβαίωση ανταποκρίνεται απολύτως στην πραγματικότητα.
Όμως, όταν αλλάζει το χρηματοδοτικό εργαλείο ενός έργου τέτοιου μεγέθους, η τοπική κοινωνία δικαιούται κάτι περισσότερο από μία γενική κυβερνητική ανακοίνωση. Δικαιούται πλήρη ενημέρωση για τους πόρους, τις αποφάσεις ένταξης, τις πιστώσεις και το επικαιροποιημένο χρονοδιάγραμμα.
Η αλλαγή χρηματοδοτικού πλαισίου δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη ότι το έργο κινδυνεύει. Αποτελεί, όμως, λόγο αυξημένης επαγρύπνησης.
Το κρίσιμο κενό ενημέρωσης
Το μεγαλύτερο πρόβλημα αυτή τη στιγμή δεν είναι ότι υπάρχουν αποδείξεις εγκατάλειψης του έργου. Είναι ότι δεν υπάρχουν επαρκή και δημοσιοποιημένα στοιχεία για την πραγματική του πρόοδο.
Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης αναφέρει ότι το έργο βρίσκεται σε φάση υλοποίησης. Σε αυτή περιλαμβάνονται η εκπόνηση μελετών, η εγκατάσταση του αναδόχου, οι απαλλοτριώσεις, οι αρχαιολογικές εργασίες, οι μετακινήσεις δικτύων κοινής ωφέλειας και η έναρξη των προβλεπόμενων εργασιών.
Δεν γνωρίζουμε, όμως, με ακρίβεια:
- Ποιο είναι το σημερινό ποσοστό φυσικής υλοποίησης;
- Ποιες μελέτες έχουν ήδη ολοκληρωθεί και εγκριθεί;
- Πού έχουν εγκατασταθεί εργοτάξια;
- Ποιες κατασκευαστικές εργασίες έχουν πραγματοποιηθεί;
- Σε ποια φάση βρίσκονται οι απαλλοτριώσεις;
- Πόσα χρήματα έχουν μέχρι σήμερα δαπανηθεί;
- Υπάρχουν καθυστερήσεις σε σχέση με το αρχικό συμβατικό χρονοδιάγραμμα;
- Παραμένει ενεργό το πρώτο κρίσιμο ορόσημο των 18 μηνών;
Αυτά δεν είναι αντιπολιτευτικά ερωτήματα. Είναι τα αυτονόητα ερωτήματα μιας κοινωνίας που έχει ακούσει πολλές φορές μεγάλα έργα να ανακοινώνονται, να παρουσιάζονται πανηγυρικά και τελικά να χάνονται μέσα σε μελέτες, παρατάσεις και διοικητικές εκκρεμότητες.
Έργο ζωής για την πεδιάδα της Ξάνθης
Το αρδευτικό του Νέστου προβλέπεται να καλύψει περίπου 56.000 στρέμματα και να εξυπηρετήσει περίπου 5.000 παραγωγούς στις περιοχές Μυρωδάτου, Αβδήρων, Βελόνης, Μάνδρας και Πεζούλας.
Περιλαμβάνει παρεμβάσεις στα έργα υδροληψίας των Τοξοτών, νέα διώρυγα μεταφοράς, αγωγούς, αντλιοστάσια, δεξαμενές και περίπου 242 χιλιόμετρα αρδευτικών δικτύων. Προβλέπονται επίσης σύγχρονα συστήματα τηλεμετρίας και τηλεελέγχου για την ορθολογικότερη διαχείριση του νερού.
Δεν μιλάμε, συνεπώς, για μία απλή επέκταση ενός τοπικού δικτύου.
Μιλάμε για μία παρέμβαση που μπορεί να αντιμετωπίσει το οξύ πρόβλημα της υφαλμύρωσης, να περιορίσει την ανεξέλεγκτη άντληση υπόγειων υδάτων, να μειώσει το κόστος παραγωγής και να αλλάξει συνολικά τα δεδομένα της αγροτικής οικονομίας στην ανατολική πεδιάδα της Ξάνθης.
Σε μία περίοδο κατά την οποία η κλιματική κρίση, η λειψυδρία και η αύξηση του κόστους παραγωγής πιέζουν ασφυκτικά τους αγρότες, η έγκαιρη ολοκλήρωση του έργου δεν είναι πολυτέλεια. Είναι όρος επιβίωσης.
Το 2028 δεν είναι μακριά
Ο συμβατικός χρόνος κατασκευής έχει προσδιοριστεί στους 36 μήνες. Εφόσον το χρονοδιάγραμμα υπολογίζεται από την ενεργοποίηση της σύμβασης του Αυγούστου 2025, η ολοκλήρωση του έργου τοποθετείται περίπου στο καλοκαίρι του 2028.
Παράλληλα, προβλέπεται η λειτουργική παράδοση των κύριων έργων μεταφοράς νερού μέσα στους πρώτους 18 μήνες.
Αυτό σημαίνει ότι το πρώτο μεγάλο τεστ για την πορεία του έργου πλησιάζει. Δεν υπάρχει πλέον απεριόριστος χρόνος για γενικές περιγραφές περί μελετών και προπαρασκευαστικών ενεργειών.
Μέσα στους επόμενους μήνες πρέπει να υπάρχει ορατό, μετρήσιμο και ελέγξιμο αποτέλεσμα.
Αν το χρονοδιάγραμμα τηρείται, η κυβέρνηση και ο ανάδοχος δεν έχουν κανέναν λόγο να μη δημοσιοποιήσουν έναν σαφή πίνακα προόδου.
Αν, αντιθέτως, υπάρχουν καθυστερήσεις, πρέπει να εξηγηθούν τώρα και όχι όταν θα έχει χαθεί πολύτιμος χρόνος.
Να ανησυχούμε, λοιπόν;
- Να πανικοβαλλόμαστε; Όχι.
- Να θεωρούμε ότι το έργο ακυρώθηκε; Όχι, με βάση τα σημερινά δεδομένα.
- Να εφησυχάζουμε επειδή υπάρχει μία υπογεγραμμένη σύμβαση; Επίσης όχι.
Το έργο έχει συμβασιοποιηθεί και η κυβέρνηση δηλώνει ότι η χρηματοδότησή του είναι διασφαλισμένη. Αυτά είναι σοβαρά και θετικά δεδομένα. Την ίδια στιγμή, όμως, η αποχώρηση από το Ταμείο Ανάκαμψης, η αλλαγή χρηματοδοτικού πλαισίου και η απουσία συγκεκριμένων στοιχείων φυσικής προόδου δημιουργούν εύλογη ανάγκη για αυστηρή παρακολούθηση.
Δεν χρειάζονται ακόμη μία παρουσίαση και ακόμη μία πανηγυρική δήλωση. Χρειάζονται αριθμοί, ημερομηνίες, εργοτάξια και παραδοτέα.
Η κυβέρνηση, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και η ανάδοχος εταιρεία οφείλουν να ενημερώνουν τακτικά την Περιφέρεια, τους δήμους, τους αγροτικούς φορείς και τους πολίτες της Ξάνθης και της Καβάλας.
Το νερό του Νέστου αποτελεί πολύτιμο φυσικό πόρο για ολόκληρη την περιοχή. Η αξιοποίησή του απαιτεί επιστημονικό σχεδιασμό, περιβαλλοντική ισορροπία, συνεννόηση μεταξύ των δύο περιφερειακών ενοτήτων και απόλυτη διαφάνεια ως προς τις διαθέσιμες ποσότητες και τον τρόπο κατανομής τους.
Το αρδευτικό της Ξάνθης είναι πολύ μεγάλο για να αποτύχει και πολύ σημαντικό για να παρακολουθείται μόνο μέσα από δελτία Τύπου.
Ναι, λοιπόν, πρέπει να ανησυχούμε — όχι με την έννοια του φόβου, αλλά με την έννοια της δημοκρατικής εγρήγορσης.
Μέχρι να δούμε το νερό του Νέστου να φτάνει πραγματικά στα χωράφια της πεδιάδας, η τοπική κοινωνία οφείλει να ρωτά, να ελέγχει και να απαιτεί συγκεκριμένες απαντήσεις.
Γιατί στη Θράκη έχουμε χορτάσει από μεγάλα σχέδια.
Αυτό που χρειαζόμαστε πλέον είναι μεγάλα έργα που ολοκληρώνονται.
Δεν υπάρχουν σχόλια