Η Ελλάδα βρίσκεται φέτος στη δεύτερη θέση της ευρωπαϊκής κατάταξης για τον ιό του Δυτικού Νείλου, πίσω μόνο από την Ιταλία. Τα ανθρώπινα κρο...
Η Ελλάδα βρίσκεται φέτος στη δεύτερη θέση της ευρωπαϊκής κατάταξης για τον ιό του Δυτικού Νείλου, πίσω μόνο από την Ιταλία. Τα ανθρώπινα κρούσματα συγκεντρώνονται συντριπτικά στην Αττική και τη Θεσσαλία, όμως τα κτηνιατρικά δεδομένα δείχνουν ότι ο ιός κυκλοφορεί ήδη και στην Ανατολική Μακεδονία — ενώ στο Σουφλί δοκιμάζονται πιλοτικά «έξυπνες» παγίδες κουνουπιών.
Τι δείχνει η τελευταία έκθεση του ΕΟΔΥ
Μόνο κατά την τελευταία εβδομάδα (12–19 Αυγούστου) καταγράφηκαν 47 νέα κρούσματα, ρυθμός που κατατάσσει τη φετινή περίοδο στις πιο επιβαρυμένες της τελευταίας δεκαετίας. Οι θάνατοι ανέρχονται σε 13, όλοι σε ασθενείς άνω των 65 ετών με νευρολογικές εκδηλώσεις· η διάμεση ηλικία των θανόντων είναι τα 82 έτη, με εύρος από 66 έως 91 ετών.
Ως προς την τρέχουσα κατάσταση νοσηλείας, ο ΕΟΔΥ καταγράφει 42 ασθενείς που νοσηλεύονται, εκ των οποίων 23 σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας και 19 σε κλινικές εκτός ΜΕΘ. Ενενήντα δύο ασθενείς έχουν λάβει εξιτήριο και δέκα δεν χρειάστηκε να νοσηλευθούν. Η διάμεση ηλικία των ασθενών με προσβολή του νευρικού συστήματος είναι τα 74 έτη, με το εύρος να ξεκινά από τα 19 — υπενθύμιση ότι η σοβαρή νόσος δεν αφορά αποκλειστικά τους ηλικιωμένους.
Το πρώτο περιστατικό της φετινής περιόδου ανέφερε έναρξη συμπτωμάτων στις 25 Ιουνίου.
Σύμφωνα με οροεπιδημιολογική μελέτη του 2010 που επικαλείται ο ΕΟΔΥ, για κάθε ένα κρούσμα με προσβολή του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος αντιστοιχούν περίπου 140 μολυνθέντες με ήπια ή καθόλου συμπτώματα. Με 116 νευροδιεισδυτικά κρούσματα, ο πραγματικός αριθμός των φετινών μολύνσεων υπολογίζεται σε δεκάδες χιλιάδες.
Η γεωγραφία της φετινής έξαρσης
Κρούσματα έχουν καταγραφεί σε 48 δήμους, σε 17 Περιφερειακές Ενότητες και σε πέντε Περιφέρειες: Αττικής, Θεσσαλίας, Κεντρικής Μακεδονίας, Πελοποννήσου και Στερεάς Ελλάδας. Το βάρος πέφτει δυσανάλογα στην Αττική και ιδίως στην Ανατολική Αττική.
Οι δήμοι με τη μεγαλύτερη επιβάρυνση σε απόλυτους αριθμούς είναι τα Σπάτα-Αρτέμιδα (14 κρούσματα με προσβολή ΚΝΣ), το Μαρκόπουλο Μεσογαίας (11), η Λάρισα (8), η Βάρη-Βούλα-Βουλιαγμένη (7) και η Αγία Παρασκευή (6). Ο δείκτης ανά 100.000 κατοίκους αποτυπώνει ακόμη πιο καθαρά την ένταση: 50,6 στο Μαρκόπουλο και 40,1 στα Σπάτα-Αρτέμιδα, έναντι πανελλαδικού μέσου όρου 1,1.
Πέρα από τους δήμους με επιβεβαιωμένα κρούσματα, η αρμόδια διυπουργική Ομάδα Εργασίας έχει χαρακτηρίσει ως «υψηλού κινδύνου» τους δήμους Κηφισιάς, Ηρακλείου Αττικής, Φιλοθέης-Ψυχικού, Μεταμόρφωσης, Νέας Σμύρνης, Νέας Φιλαδέλφειας-Νέας Χαλκηδόνας, Δάφνης-Υμηττού, Αμφίπολης Σερρών και Δέλτα Θεσσαλονίκης, όπου εφαρμόζονται και τα μέτρα ασφάλειας του αίματος από το ΕΚΕΑ.
Η ευρωπαϊκή εικόνα: δεύτεροι μετά την Ιταλία
Στην πιο πρόσφατη εβδομαδιαία ενημέρωση του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC), η Ιταλία διατηρεί την πρωτιά με 46 πληγείσες περιοχές, ενώ η Ελλάδα ακολουθεί δεύτερη με 17. Έπονται η Ρουμανία με 14, η Αυστρία με 6, τα Σκόπια, η Ισπανία και η Σερβία με 3, ενώ από μία περιοχή καταγράφουν Αλβανία, Γερμανία, Κόσοβο και Ολλανδία.
Σε επίπεδο απόλυτων αριθμών ανθρώπινων κρουσμάτων, η Ιταλία παραμένει πρώτη και η Ελλάδα δεύτερη. Αξίζει να σημειωθεί ότι φέτος περισσότερες από είκοσι ευρωπαϊκές περιφέρειες κατέγραψαν κρούσμα για πρώτη φορά στην ιστορία τους, γεγονός που αποτυπώνει τη βόρεια μετατόπιση της ζώνης μετάδοσης.
Οι επιστήμονες αποδίδουν την έξαρση σε συνδυασμό παραγόντων. Όπως έχει επισημάνει η προϊσταμένη του Τμήματος Νοσημάτων που Μεταδίδονται με Διαβιβαστές του ΕΟΔΥ, Δανάη Περβανίδου, οι υψηλές θερμοκρασίες και οι βροχοπτώσεις είναι οι παράμετροι που συσχετίζονται περισσότερο με τις εποχικές εξάρσεις, ενώ ο ιδιαίτερα θερμός χειμώνας 2025-2026 πιθανότατα συνέβαλε στη φετινή εικόνα. Καθοριστικό ρόλο παίζουν επίσης οι πληθυσμοί των άγριων πτηνών και των κουνουπιών, που αποτελούν τους βασικούς κρίκους της αλυσίδας μετάδοσης.
Θράκη: μηδέν ανθρώπινα κρούσματα — αλλά ο ιός κυκλοφορεί
Στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη δεν έχει καταγραφεί έως τις 19 Αυγούστου κανένα ανθρώπινο κρούσμα. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο ιός απουσιάζει από την περιοχή.
Το σύστημα επιτήρησης σε ιπποειδή που διενεργεί το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων έχει εντοπίσει φέτος περιστατικά πρόσφατης λοίμωξης σε πέντε συνολικά εστίες, μεταξύ των οποίων και στην Περιφερειακή Ενότητα Δράμας. Η καταγραφή μολυνθέντων ιπποειδών, όπως σημειώνει ρητά ο ΕΟΔΥ, υποδηλώνει κυκλοφορία του ιού στη συγκεκριμένη περιοχή. Πρόκειται για κλασικό προειδοποιητικό σήμα: στα ιπποειδή ο ιός εμφανίζεται συχνά πριν από τα ανθρώπινα κρούσματα.
Ο ΕΟΔΥ υπενθυμίζει επιπλέον ότι κυκλοφορία του ιού έχει καταγραφεί στο παρελθόν σε όλες τις Περιφέρειες της χώρας, ενώ οι περιοχές εμφάνισης κρουσμάτων δεν μπορούν να προβλεφθούν με ασφάλεια από περίοδο σε περίοδο. Για τη Θράκη, με τους εκτεταμένους υγροτόπους του Δέλτα του Έβρου, του Νέστου, της λίμνης Βιστωνίδας και του Πόρτο Λάγος, τα γεωμορφολογικά δεδομένα συνηγορούν υπέρ της διαρκούς επαγρύπνησης και όχι της χαλάρωσης.
Σουφλί: πιλοτική εφαρμογή «έξυπνων» παγίδων
Στο Σουφλί δοκιμάζονται καινοτόμες τεχνολογίες περιορισμού του πληθυσμού των κουνουπιών. Πρόκειται για «έξυπνες» παγίδες που προσελκύουν τα θηλυκά κουνούπια — τα μόνα που τσιμπούν — μέσω εκπομπής θερμότητας και ειδικών οσμητικών ερεθισμάτων που προσομοιώνουν την ανθρώπινη παρουσία. Στόχος είναι η μείωση του αναπαραγωγικού πληθυσμού και, κατ’ επέκταση, του κινδύνου μετάδοσης.
Η δράση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο εθνικό έργο ενισχυμένης εντομολογικής επιτήρησης που συντονίζει ο ΕΟΔΥ σε συνεργασία με ερευνητικούς φορείς. Στο δίκτυο αυτό συμμετέχει και το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, μαζί με το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο, το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας, τον ΕΛΓΟ Δήμητρα, το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Αριστοτέλειο, το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και το Πανεπιστήμιο Πατρών.
Η συμμετοχή του ΔΠΘ είναι σημαντική για την περιοχή: σημαίνει ότι τα εντομολογικά δεδομένα της Θράκης παράγονται τοπικά και διοχετεύονται σε πραγματικό χρόνο, μέσω ειδικής διαδικτυακής πλατφόρμας, στις περιφερειακές αρχές που είναι αρμόδιες για τη διαχείριση των κουνουπιών.
Το κρίσιμο ζήτημα: η πρόληψη κρίνεται τον Μάρτιο, όχι τον Αύγουστο
Τα μέτρα διαχείρισης των κουνουπιών υπάγονται στην αρμοδιότητα της τοπικής αυτοδιοίκησης. Το Υπουργείο Υγείας εκδίδει ετησίως σχετική εγκύκλιο — για το 2026 τον Μάρτιο — ενώ ο ΕΟΔΥ είχε αποστείλει επιστολές ευαισθητοποίησης στις περιφέρειες και τους δήμους ήδη από τον Ιανουάριο, με τα βασικά βήματα για έγκαιρη υλοποίηση των προγραμμάτων καταπολέμησης.
Η διαφορά που κάνει η έγκαιρη οργάνωση αποτυπώνεται στη Δυτική Ελλάδα, η οποία δεν έχει καταγράψει φέτος κανένα κρούσμα. Εκεί εφαρμόζεται τριετής σύμβαση κατόπιν διαγωνισμού, με προνυμφοκτονίες που ξεκινούν από τις αρχές Μαρτίου και προλαμβάνουν την ανάπτυξη των πληθυσμών, ακολουθούμενες από στοχευμένες ακμαιοκτονίες και συστηματικό έλεγχο του ιικού φορτίου με ειδικές παγίδες.
Το ερώτημα για τους δήμους και τις περιφερειακές αρχές της Θράκης δεν είναι αν θα ψεκάσουν τον Αύγουστο, αλλά αν έχουν συνάψει έγκαιρα τις συμβάσεις, αν έχουν χαρτογραφήσει τις εστίες αναπαραγωγής και αν αξιοποιούν τα δεδομένα που παράγει το ίδιο το πανεπιστήμιο της περιοχής τους.
Συμπτώματα και μέτρα ατομικής προστασίας
Ο ιός δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο, αλλά αποκλειστικά μέσω τσιμπήματος μολυσμένου κουνουπιού. Δεν υπάρχει ειδική αντιική θεραπεία ούτε εγκεκριμένο εμβόλιο για τον άνθρωπο, και η αντιμετώπιση των σοβαρών περιστατικών είναι υποστηρικτική και συμπτωματική.
Η συντριπτική πλειονότητα των μολυνθέντων — περίπου το 80% — δεν εμφανίζει κανένα σύμπτωμα. Ένα ποσοστό περίπου 20% παρουσιάζει ήπια συμπτώματα, όπως πυρετό, πονοκέφαλο και μυϊκούς πόνους, ενώ λιγότερο από 1% αναπτύσσει σοβαρές νευρολογικές επιπλοκές.
Άμεση ιατρική αξιολόγηση απαιτούν τα εξής συμπτώματα:
- σύγχυση ή αποπροσανατολισμός
- λιποθυμικά επεισόδια
- σπασμοί
- μυϊκή αδυναμία ή παράλυση
- έντονος πονοκέφαλος με υψηλό πυρετό και αυχενική δυσκαμψία
Ο ΕΟΔΥ συνιστά την τήρηση ατομικών μέτρων προστασίας σε ολόκληρη την επικράτεια και για όλη την περίοδο κυκλοφορίας των κουνουπιών: χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών, ρούχα που καλύπτουν το σώμα κατά τις ώρες αυξημένης δραστηριότητας των κουνουπιών, σήτες σε πόρτες και παράθυρα, καθώς και απομάκρυνση κάθε στάσιμου νερού από αυλές, γλάστρες, ζαρντινιέρες και υδρορροές.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η αυξημένη δραστηριότητα των κουνουπιών θα συνεχιστεί τουλάχιστον έως τα τέλη Σεπτεμβρίου. Η εβδομαδιαία επιδημιολογική έκθεση του ΕΟΔΥ αναρτάται κάθε Τετάρτη στον ιστότοπο του Οργανισμού.
Δεν υπάρχουν σχόλια