Πόλεμος, ακρίβεια και άγχος: Πώς αντιδρούν οι Έλληνες καταναλωτές στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή

Στροφή σε φθηνότερα προϊόντα και προσφορές

Στροφή σε φθηνότερα προϊόντα και προσφορές

Τις αντιλήψεις, τα συναισθήματα και τις προσαρμοστικές συμπεριφορές των καταναλωτών απέναντι στις τρέχουσες γεωπολιτικές και οικονομικές εξελίξεις, ειδικά σε σχέση με τον πόλεμο στον Περσικό Κόλπο, καταγράφει έρευνα του ΙΕΛΚΑ (Ινστιτούτο Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών), που πραγματοποιήθηκε τον Μάρτιο του 2026, με δείγμα 800 καταναλωτές από όλη την Ελλάδα.

Αναλυτικά, τα διεθνή γεγονότα (πόλεμοι και περιβαλλοντική κρίση) προκαλούν έντονη συναισθηματική επιβάρυνση στους καταναλωτές. Ο θυμός και ο φόβος αποτελούν τα κυρίαρχα συναισθήματα, ιδιαίτερα σε σχέση με τον πόλεμο στον Περσικό Κόλπο. Η ανησυχία και το άγχος εμφανίζονται, επίσης, σε υψηλά επίπεδα σε όλα τα ζητήματα. Αξιοσημείωτο είναι, σύμφωνα με την έρευνα, ότι η περιβαλλοντική κρίση, ενώ θα ήταν αναμενόμενο να μην έχει τόσο μεγάλη επίδραση στην ψυχοσύνθεση του καταναλωτικού κοινού, προκαλεί πιο έντονη συναισθηματική αντίδραση, σε σχέση με τον πόλεμο στην Ουκρανία. Ο πόλεμος στον Περσικό Κόλπο έχει τα μεγαλύτερα επίπεδα αρνητικών συναισθημάτων από τις κρίσεις που ζητήθηκε στο κοινό να αξιολογήσουν. Τα ευρήματα αναδεικνύουν τη συσσωρευμένη ψυχολογική πίεση των νοικοκυριών λόγω πολλαπλών κρίσεων.

Τα τρόφιμα παραμένουν σημαντική πηγή οικονομικής πίεσης παρά τις πιέσεις των τιμών στα καύσιμα. Οι καταναλωτές εκτιμούν ότι η μεγαλύτερη επιβάρυνση σήμερα είναι από τις τιμές καυσίμων-ενέργειας (αθροιστικά) και τις τιμές τροφίμων. Η σημαντικότερη επιβάρυνση είναι 40% τρόφιμα, 34% ενέργεια, 21% καύσιμα. Το επόμενο εξάμηνο η σημαντικότερη επιβάρυνση θα είναι 39% τρόφιμα (παραμένουν πρώτη ανησυχία), 35% καύσιμα (σημαντική αύξηση προσδοκώμενης πίεσης), 21% ενέργεια (σχετική αποκλιμάκωση ανησυχίας).

Παρότι οι τιμές τροφίμων καταγράφουν σχετικά σταθερή πορεία τιμών πριν και μετά την έναρξη του πολέμου στον Περσικό Κόλπο, σε αντίθεση με τις τιμές καυσίμων που έχουν αυξηθεί σημαντικά, οι καταναλωτές εξακολουθούν να αντιλαμβάνονται μεγαλύτερη επίδραση από τις τιμές τροφίμων. Αυτό αποδίδεται, σύμφωνα με την έρευνα του ΙΕΛΚΑ, στη μεγαλύτερη δαπάνη για τρόφιμα και στη συσσωρευμένη κόπωση της τελευταίας τετραετίας. Ως προς την εκτίμηση του μέλλοντος, η εξέλιξη δείχνει ότι οι καταναλωτές αναμένουν μετατόπιση της πίεσης προς τις μεταφορές, καθώς υποχωρεί η ανάγκη για θέρμανση λόγω του καλοκαιριού και αυξάνεται η ανάγκη για μετακινήσεις, διατηρώντας όμως τα τρόφιμα ως βασικό σημείο κόστους.

Οι καταναλωτές προχωρούν σε άμεσες προσαρμογές της καθημερινής συμπεριφοράς τους με κύριες κατευθύνσεις την αναβολή δαπανών και τη μείωση δαπανών. Συγκεκριμένα, για την αναβολή δαπανών, 60% δηλώνει ότι έχει αναβάλει αγορές ένδυσης και προσωπικών ειδών, 54% αναβάλει δαπάνες διασκέδασης (εστίαση, διακοπές). Αναφορικά με τη μείωση δαπανών, 42% αναζητά περισσότερο προσφορές και εκπτώσεις, 40% στρέφεται σε φθηνότερα προϊόντα, 36% περιορίζει αγορές βασικών αγαθών (τρόφιμα, παντοπωλείο), 30% μειώνει την κατανάλωση καυσίμων και 29% μειώνει την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.

Σε ό,τι αφορά τις ανάγκες οικονομικής ενίσχυσης για το επόμενο εξάμηνο, ποσοστό 81% των καταναλωτών θεωρεί ότι θα χρειαστεί σημαντική βοήθεια για το ηλεκτρικό ρεύμα, 77% για τα καύσιμα, 67% για τρόφιμα και βασικά είδη, 51% για φορολογικές υποχρεώσεις και 38% για ενοίκια και κατοικία.