*Ρεπορτάζ – Ανάλυση: Παν. Πεντζουρίδης
*Ρεπορτάζ – Ανάλυση: Παν. Πεντζουρίδης
Ωστόσο, όταν ένα διασυνοριακό φαινόμενο εξελίσσεται με τέτοια ένταση, σε μια περιοχή με έντονο ιστορικό και σύγχρονο γεωπολιτικό φορτίο, είναι δύσκολο να αγνοηθεί η πολιτική διάστασή του.
Πέρα από τη φθηνή τιμή: μια αλλαγή συμπεριφοράς με “πολιτικό αποτύπωμα”
Η μαζική μετακίνηση Τούρκων πολιτών προς την Ελλάδα για αγορές:
- δεν είναι τουρισμός
- δεν είναι αναψυχή,
- δεν είναι απλώς οικονομικά κίνητρα,
- και δεν είναι βιώσιμη συμπεριφορά χωρίς σκοπιμότητα, επειδή συνεπάγεται κόστος μετακίνησης και χρόνο.
Με άλλα λόγια: δεν ταιριάζει σε “τυχαίο” καταναλωτικό μοτίβο.
Ταιριάζει σε φαινόμενο που δεν ενοχλεί την τουρκική πλευρά. Αντιθέτως, μπορεί και να εξυπηρετεί συγκεκριμένες στοχεύσεις.
Πώς μπορεί να λειτουργεί ως εργαλείο πίεσης;
1. Οικονομικό μήνυμα: “Η Τουρκία μπορεί να στρέψει τη ροή καταναλωτών όπου θέλει”
Μια ξαφνική εισροή Τούρκων καταναλωτών στην ελληνική αγορά…
…μπορεί να ακολουθηθεί από μια εξίσου ξαφνική διακοπή του φαινομένου.
Αυτό θα άφηνε τοπικές ελληνικές επιχειρήσεις που επωφελήθηκαν, εκτεθειμένες – άρα εξαρτημένες από μια τουρκική “κάνουλα”.
Πρόκειται για μια γνώριμη στρατηγική: δημιουργείς μια οικονομική προσδοκία και στη συνέχεια την ελέγχεις σαν μοχλό πίεσης.
2. Συμβολικό μήνυμα: “Ελέγχουμε τις ροές στον Έβρο”
Ο Έβρος δεν είναι οποιαδήποτε συνοριακή γραμμή.
- όπου Ελλάδα και Τουρκία “μετράνε” την κάθε τους κίνηση,
- όπου πέρασμα ανθρώπων μπορεί να λάβει πολιτική διάσταση μέσα σε ώρες,
- όπου η Τουρκία έχει ήδη χρησιμοποιήσει ανθρώπινες ροές ως εργαλείο πίεσης (2020).
- Μια μαζική αλλά “αθώα” διασυνοριακή κίνηση καταναλωτών:
- δοκιμάζει την ελληνική ανοχή,
- εξοικειώνει την τοπική κοινωνία με συνεχείς τουρκικές ροές,
- μειώνει την “ευαισθησία” στα πρωτόκολλα ελέγχου.
Η Τουρκία γνωρίζει καλά ότι κάθε ροή στον Έβρο έχει βαρύτητα.
3. Δημιουργία “εικόνας επιρροής” σε μια ελληνική περιφέρεια
Όταν χιλιάδες πολίτες μιας χώρας εισρέουν συστηματικά σε μια συγκεκριμένη περιοχή μιας άλλης χώρας:
- ενισχύεται η οικονομική παρουσία,
- ενισχύεται η κοινωνική εξοικείωση,
- δημιουργείται ένα υπόστρωμα «συνήθειας» που μπορεί να μετατραπεί σε πολιτική αφήγηση.
Η Τουρκία έχει χρησιμοποιήσει ανάλογα φαινόμενα σε άλλες περιοχές (π.χ. Βουλγαρία, Γεωργία) για να ενισχύσει την “οικονομική σκιά” της πέρα από τα σύνορα.
4. Εσωτερική χρήση: “Κοιτάξτε, πάμε στην Ελλάδα για βασικά αγαθά”
Η εικόνα Τούρκων που ταξιδεύουν στο εξωτερικό για να αγοράσουν τρόφιμα:
- ασκεί πίεση στην τουρκική κυβέρνηση εσωτερικά,
- αλλά ταυτόχρονα μπορεί να αξιοποιηθεί πολιτικά ως “απόδειξη” ότι για τις υψηλές τιμές φταίνε εξωτερικοί παράγοντες (π.χ. «η Δύση», «η ΕΕ»),
- επιτρέπει στην κυβέρνηση να αφήσει να εννοηθεί ότι οι “καλές σχέσεις” με γειτονικές χώρες έχουν “οικονομικό όφελος” για τον λαό.
Είναι εργαλείο πολιτικής εξισορρόπησης, όχι μόνο διαμαρτυρία.
Σε αντίθεση με τα drones, τα πλοία ή τη ρητορική, ο καταναλωτικός τουρισμός:
- δεν προκαλεί διπλωματική κρίση,
- δεν παραβιάζει κανόνες,
- δεν προκαλεί στρατιωτική αντίδραση,
- αλλά δημιουργεί πραγματική οικονομική επίπτωση στην περιοχή.
Είναι η επιτομή της grey-zone tactics:
- ενέργειες που βρίσκονται μεταξύ ειρήνης και έντασης,
- χωρίς να δίνουν στην άλλη πλευρά σαφές αφορμή για αντίδραση.
Και τι σημαίνει για την Ελλάδα;
Αν το φαινόμενο συνεχιστεί ή ενταθεί, τότε:
- η ελληνική πολιτεία θα πρέπει να το παρακολουθεί όχι μόνο οικονομικά, αλλά και στρατηγικά,
- οι τοπικές κοινωνίες πρέπει να προφυλαχθούν από πιθανή “εξάρτηση” σε καταναλωτικές ροές,
- θα χρειαστούν μηχανισμοί για να διασφαλιστεί ότι οι διασυνοριακές σχέσεις παραμένουν ρυθμισμένες, όχι “άτυπα ανοικτές”.
Η οικονομική κρίση στην Τουρκία εξηγεί μεγάλο μέρος του φαινομένου.
Όμως δεν αποκλείει —αντιθέτως, ενισχύει— την πιθανότητα ότι η Άγκυρα βλέπει σε αυτή τη νέα συμπεριφορά μια ευκαιρία γεωπολιτικής πίεσης με χαμηλό ρίσκο.
Ο “καταναλωτικός τουρισμός” μπορεί να είναι, τελικά, κάτι περισσότερο από ψώνια.
Μπορεί να είναι ένα ακόμη κομμάτι της σκακιέρας.
Δεν υπάρχουν σχόλια