Η πιθανότητα μιας άμεσης συνάντησης μεταξύ του Ρώσου Προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν και του Ουκρανού Προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι παραμένει, μέχρ...
Προσπάθειες για συνάντηση: χρονολογική εικόνα
Από την αρχή της θητείας Ζελένσκι, έχουν υπάρξει πολλές ενδείξεις για διάλογο:
- 2019–2021: Η Ρωσία προτιμά συνομιλίες μέσω του “Normandy format” (Γαλλία–Γερμανία) αντί για άμεση συνάντηση κορυφής. Η λογική είναι να αποφευχθεί η ισότιμη αναγνώριση του Ζελένσκι και να διατηρηθεί η στρατηγική πίεση.
- Φεβρουάριος 2022: Με την έναρξη της μεγάλης ρωσικής εισβολής, κάθε πρόθεση για άμεση συνάντηση καθίσταται απαγορευτική λόγω στρατιωτικών κινδύνων και επικέντρωσης στη διεθνή στήριξη της Ουκρανίας.
- 2023–2025: Η Ρωσία συνεχίζει να αποφεύγει τον άμεσο διάλογο, επικαλούμενη λόγους ασφάλειας και στρατηγικής, ενώ επιδιώκει να καθυστερήσει πιθανές ειρηνευτικές συμφωνίες υπό πίεση.
Συνολικά, η Ρωσία προτιμά τη διαπραγμάτευση από θέση δύναμης, αποφεύγοντας κάθε δημόσια συνάντηση που θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως πολιτική υποχώρηση.
Η στρατηγική ισχύς της Ρωσίας
Η απόφαση αποφυγής της συνάντησης συνδέεται στενά με την ευρύτερη στρατηγική ισχύ της Ρωσίας απέναντι σε Ουκρανία, ΝΑΤΟ και Ευρώπη.
Στρατηγική ισχύς έναντι της Ουκρανίας
Η Μόσχα διατηρεί σημαντική στρατιωτική υπεροχή και ελέγχει κατεχόμενα εδάφη, τα οποία χρησιμοποιεί ως διαπραγματευτικό κεφάλαιο. Η στρατηγική της επικεντρώνεται στη φθορά του αντιπάλου, στην πρόκληση αργής και αιματηρής προόδου και στη δημιουργία πολιτικών τετελεσμένων (π.χ. μέσω “δημοψηφισμάτων”).
Στρατηγική ισχύς έναντι του ΝΑΤΟ
Η Ρωσία βασίζεται στην αποτροπή μέσω πυρηνικών όπλων και στη στρατηγική παρουσία στα ανατολικά σύνορα. Παράλληλα, εκμεταλλεύεται τυχόν διαφωνίες στο ΝΑΤΟ για να περιορίσει τη δυτική εμπλοκή. Το άμεσο διάλογο Πούτιν–Ζελένσκι θα μπορούσε να φανεί ως αδυναμία ή πίεση από τις δυνάμεις του ΝΑΤΟ, κάτι που η Μόσχα θέλει να αποφύγει.
Στρατηγική ισχύς έναντι της Ευρώπης
Η Ρωσία χρησιμοποιεί την ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης για πίεση και προσπαθεί να επηρεάσει τη διπλωματική της στάση μέσω πληροφόρησης και οικονομικών μέσων. Η σταδιακή απεξάρτηση της Ευρώπης από ρωσικούς ενεργειακούς πόρους περιορίζει, όμως, το μακροπρόθεσμο leverage της Μόσχας.
Η αποφυγή μιας άμεσης συνάντησης Πούτιν–Ζελένσκι είναι συνειδητή στρατηγική επιλογή της Ρωσίας. Στόχος της είναι η διατήρηση ισχύος, η αποφυγή πολιτικού κόστους και η διασφάλιση διαπραγματευτικού πλεονεκτήματος. Παρά τις διεθνείς πιέσεις και τις εκκλήσεις για ειρήνη, η Μόσχα συνεχίζει να επιλέγει ασφαλείς διαύλους διαλόγου, προτιμώντας να καθυστερεί και να επιβάλλει φθορά παρά να εκτίθεται σε δημόσιο διάλογο που θα μπορούσε να θεωρηθεί συμβιβασμός.
Στο παρόν στάδιο, κάθε ενδεχόμενη συνάντηση κορυφής παραμένει περισσότερο πολιτικό θέατρο παρά πραγματική στρατηγική επιλογή, με τη Ρωσία να παίζει ένα μακροχρόνιο παιχνίδι ισχύος απέναντι σε Ουκρανία, ΝΑΤΟ και Ευρώπη.
Οι κυρώσεις για τη Ρωσία…
Αν μια συνάντηση Πούτιν–Ζελένσκι δεν πραγματοποιηθεί, οι πιθανές κυρώσεις και πιέσεις που μπορεί να εφαρμόσουν οι ΗΠΑ, η Ευρώπη και το ΝΑΤΟ μπορούν να χωριστούν σε στρατηγικές κατηγορίες: οικονομικές, ενεργειακές, στρατιωτικές και πολιτικές/διπλωματικές. Ας το δούμε αναλυτικά:
Οικονομικές κυρώσεις
Στόχος: Περιορισμός ρωσικής οικονομικής δυνατότητας, μείωση εισοδήματος από εξαγωγές και απομόνωση διεθνών χρηματοοικονομικών συστημάτων.
Διαρκείας ή αυξημένες κυρώσεις:
- Επιπλέον περιορισμοί σε ρωσικές τράπεζες και απαγόρευση πρόσβασης σε διεθνή κεφάλαια.
- Περιορισμός εξαγωγών τεχνολογίας, ιδιαίτερα υψηλής τεχνολογίας (ημιαγωγοί, λογισμικό, ηλεκτρονικά).
- Στόχευση στρατηγικών τομέων όπως η αμυντική βιομηχανία, η αεροδιαστημική και η ναυπηγική.
Πιθανή στρατηγική:
- Σταδιακή απομόνωση των ρωσικών τραπεζών από το SWIFT.
- Επιβολή υψηλότερων φόρων ή δασμών σε προϊόντα που εξάγει η Ρωσία στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ.
Ενεργειακές κυρώσεις
Στόχος: Μείωση εσόδων από ενεργειακές εξαγωγές, κύρια πηγή χρηματοδότησης της ρωσικής στρατιωτικής εκστρατείας.
Μέτρα που εξετάζονται:
- Περιορισμός ή πλήρης απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου και πετρελαίου στην Ευρώπη.
- Περαιτέρω πλαφόν τιμών στα ρωσικά ενεργειακά προϊόντα διεθνώς.
- Υποστήριξη υποδομών ανανεώσιμης ενέργειας και LNG για αντικατάσταση ρωσικών προμηθευτών.
Συνέπειες:
- Μείωση εσόδων της Ρωσίας κατά δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια.
- Μακροπρόθεσμη πίεση στην οικονομία λόγω απώλειας στρατηγικού leverage έναντι Ευρώπης.
Στρατιωτικές / αμυντικές κυρώσεις
Στόχος: Περιορισμός ρωσικών δυνατοτήτων στην Ουκρανία και αποτροπή νέων επιθετικών ενεργειών.
Μέτρα που εξετάζονται:
- Παροχή περισσότερων σύγχρονων όπλων και τεχνολογίας στην Ουκρανία.
- Στρατιωτική εκπαίδευση, drones και πληροφοριακή υποστήριξη για την αύξηση αποτρεπτικής ισχύος Ουκρανίας.
- Περιορισμός εισαγωγής ρωσικών όπλων και στρατιωτικών τεχνολογιών.
Διπλωματικές / πολιτικές κυρώσεις
Στόχος: Απομόνωση Ρωσίας στη διεθνή σκηνή και πίεση για διαπραγμάτευση.
- Πιθανά μέτρα:
- Περιορισμός συμμετοχής Ρωσίας σε διεθνείς οργανισμούς (π.χ. ΟΗΕ, Διεθνείς οικονομικές συνόδους).
- Αποκλεισμός Ρωσίας από διεθνείς συμφωνίες και fora (π.χ. τεχνολογικές ή εμπορικές συνεργασίες).
- Προώθηση ψηφισμάτων σε Διεθνείς Οργανισμούς που καταδικάζουν ενέργειες της Ρωσίας και αυξάνουν πολιτική πίεση.
- Μακροπρόθεσμες συνέπειες
- Οικονομική σταδιακή συρρίκνωση λόγω μειωμένων εξαγωγών, επενδύσεων και περιορισμένης πρόσβασης σε τεχνολογία.
- Σταδιακή απώλεια ενεργειακού leverage έναντι Ευρώπης.
- Αύξηση στρατιωτικής εξάρτησης από εγχώρια παραγωγή και Κίνα, περιορίζοντας διεθνή αυτονομία.
- Πολιτική απομόνωση, με δυσκολότερη διαχείριση διεθνών κρίσεων.
Αν δεν υπάρξει συνάντηση Πούτιν–Ζελένσκι, η Ρωσία πιθανότατα θα αντιμετωπίσει συνδυασμένες κυρώσεις, αυστηρότερες από αυτές που ήδη ισχύουν. Οι ΗΠΑ και η Ευρώπη θα ενισχύσουν τις στρατιωτικές, οικονομικές και ενεργειακές πιέσεις, ενώ το ΝΑΤΟ θα συνεχίσει να παρέχει έμμεση υποστήριξη στην Ουκρανία. Η στρατηγική πίεση στοχεύει όχι μόνο στην Ουκρανία, αλλά και στη μεσοπρόθεσμη μείωση διεθνούς επιρροής της Ρωσίας.
Δεν υπάρχουν σχόλια