Κάποια στιγμή της ζωής σας ίσως χρειαστεί να σώσετε μία ζωή. Και το πιο πιθανό είναι ότι μπορεί και να είστε ο μοναδικός που μπορεί να το κά...
Κάποια στιγμή της ζωής σας ίσως χρειαστεί να σώσετε μία ζωή. Και το πιο πιθανό είναι ότι μπορεί και να είστε ο μοναδικός που μπορεί να το κάνει μιας και η πιθανότητα να βρεθεί συμβατός δότης είναι εξαιρετικά δύσκολη!
Το 2011 ο πληθυσμός της χώρας ήταν 10.787.690 άτομα. Την ίδια χρονιά οι εθελοντές δότες μυελού των οστών ανερχόταν στους 29.608. Δηλαδή το 0,27% του πληθυσμού. Εύλογα μπορεί κάποιος να πει ότι δεν μπορούμε να συμπεριλαμβάνουμε τα παιδιά και τους ηλικιωμένους. Σωστά. Γι αυτό υπολογίσαμε και το ποσοστό των εθελοντών δοτών μυελού των οστών με βάση τις ηλικίες 15 – 64 ετών. Τα αποτελέσματα πάλι ήταν αποθαρρυντικά. 0,39%! Ακόμη και αν υπολογίσουμε τις ηλικίες 18 – 60 ετών πάλι το ποσοστό των εθελοντών δοτών δεν ξεπερνά το 1%.
Τα βήματα είναι απλά:
1. Πηγαίνετε στο Νοσοκομείο της Ξάνθης μία μέρα από Δευτέρα έως Πέμπτη 8.30 - 11.00 το πρωί και δείνετε ένα μικρό δείγμα αίματος.
2. Το αίμα θα σταλεί στο Νοσοκομείο Παπανικολάου (Θεσ/νίκη) και ύστερα από αναλύσεις θα καταχωρηθεί στην πανελλήνια και την παγκόσμια δεξαμενή δοτών.
3. Σε περίπτωση που κάποια στιγμή της ζωής σας βρεθεί κάποιος ασθενής που η συμβατότητα πλησιάζει το 100% με εσάς θα ενημερωθείτε σχετικά. Θα είναι μια στιγμή που θα είστε ίσως και ο μοναδικός άνθρωπος που μπορείτε να σώσετε μία ζωή!
Προϋποθέσεις
Σε περίπτωση που ο μυελός των οστών ενός ασθενούς ανεπαρκεί, έχει καταστραφεί ή διηθηθεί από κακοήθη κύτταρα, εκδηλώνονται σοβαρότατα αιματολογικά νοσήματα, όπως λευχαιμία, μυελική απλασία κ.ά. Η αντιμετώπιση των νοσημάτων αυτών επιχειρείται με διάφορα φαρμακευτικά σχήματα, αλλά πολλές φορές μόνη θεραπεία είναι η μεταμόσχευση, δηλαδή η αντικατάσταση του πάσχοντος μυελού με μυελό που θα του δημιουργηθεί, αν του μεταμοσχευθούν αρχέγονα αιμοποιητικά κύτταρα από έναν συμβατό με αυτόν υγιή δότη.
Για τη μεταμόσχευση μπορεί να χρησιμοποιηθούν είτε μυελός των οστών του δότη είτε κύτταρα από το περιφερικό του αίμα. Αυτά είναι ειδικά αδιαφοροποίητα κύτταρα, που μπορούν να δημιουργήσουν εκ νέου όλα τα είδη των κυττάρων του αίματος. Τα αιμοποιητικά κύτταρα συλλέγονται από το μυελό των οστών, όπου φυσιολογικά κατοικούν. Ο μυελός είναι ο ιστός που βρίσκεται στο εσωτερικό των οστών και παράγει αίμα. Σήμερα μπορούμε να συλλέξουμε τα αιμοποιητικά κύτταρα και από το αίμα, αφού προκαλέσουμε την έξοδό τους από τα οστά, με τη χορήγηση αυξητικών παραγόντων. Το ομφάλιο αίμα είναι πλούσιο σε αιμοποιητικά κύτταρα και χρησιμοποιείται ως μόσχευμα σε αλλογενείς μεταμοσχεύσεις
Υπάρχουν δύο τύποι μεταμόσχευσης, ανάλογα με την προέλευση των αιμοποιητικών κυττάρων, η αυτόλογη και η αλλογενής.
Η αυτόλογη μεταμόσχευση, κατά την οπoία συλλέγονται αιμοποιητικά κύτταρα από τον ίδιο τον ασθενή πριν από τη θεραπεία και επαναχορηγούνται μετά από υψηλή δόση χημειοθεραπείας ή ακτινοβολίας. Τα αυτόλογα αιμοποιητικά κύτταρα δεν έχουν ειδική θεραπευτική δράση κατά του νοσήματος. Η χρησιμότητά τους έγκειται στην ικανότητα αναγέννησης του μυελού των οστών. Αυτό επιτρέπει τη χορήγηση πολύ ισχυρής χημειοθεραπείας ή ακτινοθεραπείας, που καταστρέφει το μυελό, με σκοπό την εκρίζωση του νοσήματος. Στη συνέχεια, με τη χορήγηση των αιμοποιητικών κυττάρων, επιτυγχάνεται η διάσωση του μυελού των οστών.
Σε αντίθεση με την αυτόλογη μεταμόσχευση, στην αλλογενή μεταμόσχευση χορηγούνται στον ασθενή αιμοποιητικά κύτταρα, που συλλέγονται από υγιή δότη. Τα αιμοποιητικά κύτταρα από υγιή δότη, εκτός από την αποκατάσταση της αιμοποιίας μετά από ισχυρή χημειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία, παρουσιάζουν επιπρόσθετα ισχυρή ανοσολογική δράση έναντι της κακοήθειας, που συμβάλλει σημαντικά στην ίαση του νοσήματος.
Η μεταμόσχευση μυελού των οστών προϋποθέτει την ιστοσυμβατότητα μεταξύ λήπτη και δότη, δηλαδή την ομοιότητα ως προς τα ειδικά μόρια (αντιγόνα του συστήματος HLA), που εκφράζονται πάνω στα κύτταρα τους. Στη μεταμόσχευση μυελού των οστών απαιτείται μεγάλη συμβατότητα μεταξύ λήπτη και δότη, γεγονός που καθιστά απαραίτητο το μεγάλο αριθμό εθελοντών δοτών, αφού η πιθανότητα ομοιότητας μεταξύ δύο ατόμων είναι πολύ μικρή.
Ποιοί χρειάζονται μεταμόσχευση
H μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων είναι αποτελεσματική θεραπεία για ένα μεγάλο φάσμα αιματολογικών ή κληρονομικών νοσημάτων.
Η αυτόλογη μεταμόσχευση έχει ένδειξη κυρίως στο πολλαπλό μυέλωμα, σε υποτροπιάζοντα λεμφώματα (Hodgkin και μη-Hodgkin) και σε ορισμένους συμπαγείς όγκους (καρκίνους ή άλλα μη αιματολογικά νεοπλάσματα).
Από την άλλη, η αλλογενής μεταμόσχευση είναι η θεραπεία εκλογής στις λευχαιμίες, στα μυελοδυσπλαστικά σύνδρομα, στην απλαστική αναιμία και σε κληρονομικά μη κακοήθη νοσήματα, όπως η μεσογειακή αναιμία και η δρεπανοκυτταρική αναιμία.
Πηγές μοσχευμάτων
Υπάρχουν τρεις πηγές μοσχευμάτων, που περιέχουν τα αρχέγονα αιμοποιητικά κύτταρα που χρειάζονται οι ασθενείς.
Μυελός των οστών: Η λήψη του γίνεται με παρακέντηση από τα οστά της λεκάνης κάτω από γενική ή ραχιαία αναισθησία. Η συλλογή του μοσχεύματος γίνεται σε χειρουργείο από ειδικούς αιματολόγους. Ο μυελός που αφαιρείται αναγεννιέται γρήγορα χωρίς να επηρεάζεται η γενική κατάσταση του δότη. Το πιο συνηθισμένο σύμπτωμα είναι ένας ήπιος πόνος στο σημείο της παρακέντησης.
Κύτταρα περιφερικού αίματος: Στον δότη χορηγούνται, λίγες μέρες πριν την συλλογή του μοσχεύματος, ειδικοί αυξητικοί παράγοντες προκειμένου να γίνει υπερπαραγωγή των προγονικών αιμοποιητικών κυττάρων και η λήψη του μοσχεύματος γίνεται με τρόπο παρόμοιο της αιμοδοσίας (κυτταραφαίρεση).
Μονάδες ομφαλιοπλακουντικού αίματος (Οπ.Α): Γίνεται συλλογή του αίματος από τον ομφάλιο λώρο μετά τον τοκετό, το οποίο φυλάσσεται κατεψυγμένο σε ειδικές τράπεζες, τυποποιείται και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μόσχευμα εάν βρεθεί ότι είναι συμβατό με κάποιον ασθενή. Η μεταμόσχευση μπορεί να γίνει με μία ή με 2 μονάδες, αναλόγως του σωματικού βάρους του ασθενούς. Σε παιδιά συνήθως μία μονάδα είναι αρκετή ενώ σε ενήλικες συνήθως απαιτούνται 2 μονάδες.
Έγχυση μοσχευμάτων σε λήπτη
O ασθενής, μερικές ημέρες πριν τη χορήγηση των αιμοποιητικών κυττάρων, υποβάλλεται σε ισχυρή χημειοθεραπεία ή και ακτινοθεραπεία, που καταστρέφει το μυελό του. Την ημέρα που είναι προγραμματισμένη η χορήγηση των αιμοποιητικών κυττάρων, γίνεται η συλλογή τους από το δότη.
Τα αιμοποιητικά κύτταρα του δότη χορηγούνται στον ασθενή ενδοφλέβια σαν μετάγγιση αίματος. Με την κυκλοφορία του αίματος μεταφέρονται στα οστά του ασθενή, όπου εγκαθίστανται και στη συνέχεια πολλαπλασιάζονται, δίνοντας γένεση σε όλα τα ώριμα κύτταρα του αίματος (ερυθρά, λευκά, αιμοπετάλια) μέσα σε δύο με τρεις περίπου εβδομάδες.
Μετά τη μεταμόσχευση
Η αλλογενής μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων έχει ως στόχο την ίαση αιματολογικών νοσημάτων, που είναι ανίατα με τη συμβατική χημειοθεραπεία ή και την ακτινοθεραπεία. Η ίαση επιτυγχάνεται σε μεγάλο βαθμό από την ισχυρή ανοσολογική δράση των αιμοποιητικών κυττάρων του υγιή δότη έναντι της κακοήθειας του ασθενή. Η πιθανότητα της ίασης κυμαίνεται από 20% έως 90% και εξαρτάται κυρίως από το είδος του νοσήματος και τη φάση του νοσήματος κατά τη στιγμή της μεταμόσχευσης. Ο ασθενής, που γίνεται καλά, ζει το υπόλοιπο της ζωής του συνήθως χωρίς προβλήματα και χωρίς ειδική φαρμακευτική αγωγή.
Η νοσηλεία του ασθενή που υποβάλλεται σε αλλογενή μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων συνήθως διαρκεί 30 έως 40 ημέρες.
Μεταμοσχευτικά Κέντρα
Η αρχική αναζήτηση συμβατού δότη από την παγκόσμια Δεξαμενή γίνεται από τον αιματολόγο θεράποντα ιατρό του ασθενούς σε συνεργασία με τον ΕΟΜ.
Όταν εντοπιστούν πιθανοί συμβατοί δότες και πρέπει να ξεκινήσει η διαδικασία για περαιτέρω διερεύνησή της καταλληλότητάς τους, τότε οι ασθενείς παραπέμπονται από τον θεράποντα ιατρό τους σε μία από τις αρμόδιες Μονάδες Μεταμόσχευσης Μυελού των Οστών (ΜΜΜΟ) που πραγματοποιούν μεταμοσχεύσεις από μη συγγενείς δότες.
Οι Μονάδες Μεταμόσχευσης Μυελού των Οστών (ΜΜΜΟ), που λειτουργούν στη χώρα μας και έχουν άδεια για πραγματοποίηση μεταμοσχεύσεων από μη συγγενείς δότες είναι οι εξής:
ΑΘΗΝΑ
ΜΜΜΟ ΓΝΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ: Τηλ: 213-2041103, 213-2041131
e-mail: mmmo@evaggelismos-hosp.gr , mmmo2@evaggelismos-hosp.gr
ΜΜΜΟ ΓΝ ΠΑΙΔΩΝ ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ: Τηλ: 210-7467303
e-mail: paidonmmo@windowslive.com
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
ΜΜΜΟ Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Τηλ: 2313-307533, 2313-307519
e-mail: bmt@gpapanikolaou.gr
ΠΑΤΡΑ
ΜΜΜΟ Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου ΡΙΟΥ (Πάτρα) Τηλ: 2610-999506
e-mail: mmak@upatras.gr
Η δημιουργία των "Δεξαμενών" Εθελοντών Δοτών M.O
Η αρχική ιδέα της δημιουργίας των «Δεξαμενών» εθελοντών δοτών μυελού των οστών ανατρέχει ήδη στο 1970, όταν ο Dr. Jon J. van Rood πρότεινε σε μία συνάντηση της Γερμανικής Εταιρείας Μεταγγίσεων στο Μόναχο, να δημιουργηθεί ένα αρχείο, στο οποίο θα καταγράφονταν οι HLA τυποποιημένοι εθελοντές αιμοδότες, ώστε να χρησιμοποιηθούν σε μεταγγίσεις HLA συμβατών αιμοπεταλίων και σε μεταμοσχεύσεις μυελού των οστών.
Έτσι δημιουργήθηκε το "Διεθνές Αρχείο Εθελοντών Δοτών Μυελού των Οστών", “Bone Marrow Donors Worldwide - BMDW”, μια βάση δεδομένων από όπου γίνεται η αναζήτηση εθελοντών δοτών και μονάδων ομφαλοπλακουντιακού αίματος. Το 1989 η πρώτη έντυπη έκδοση αυτού του «χρυσού οδηγού» δοτών και μονάδων ομφαλοπλακουντιακού αίματος περιελάμβανε 150.000 δότες από 8 χώρες. Μέχρι και τον Ιανουάριο του 2011 οι εθελοντές δότες σε ολόκληρο τον κόσμο έφταναν τους 14.894.439 και οι μονάδες ομφαλοπλακουντιακού αίματος τις 454.145.
Η πρώτη «Δεξαμενή» αμιγώς για Εθελοντές Δότες Μυελού των Οστών δημιουργήθηκε στη Μεγάλη Βρετανία το 1974, η “The Anthony Nolan Bone Marrow Trust”. Η προσπάθεια ξεκίνησε προκειμένου να βρεθεί δότης για τον τετράχρονο Anthony Nolan, ο οποίος έπασχε από το Σύνδρομο Wiskott Aldrich. Δυστυχώς ο μικρός Anthony πέθανε το 1979, χωρίς να μπορέσει να μεταμοσχευτεί, όμως άλλοι ασθενείς επωφελήθηκαν από το κληροδότημά του. Κάτω από την εμπνευσμένη καθοδήγηση της μητέρας του Anthony, Shirley Nolan, η καταγραφή δοτών συνεχίσθηκε με τα χρόνια και ήταν η πρόθεσή της να δώσει την ελπίδα ενός δότη σε κάθε ασθενή που χρειαζόταν μεταμόσχευση σε κάθε σημείο του κόσμου. Η καταγραφή των εθελοντών δοτών μυελού των οστών, που εμπνεύστηκε η Shirley Nolan, λειτούργησε ως μοντέλο για την ίδρυση πολυάριθμων «Δεξαμενών» σχεδόν σε κάθε αναπτυγμένη χώρα του κόσμου.
Σήμερα, το Διεθνές Αρχείο Εθελοντών Δοτών Μυελού των Οστών, αποτελεί μια διαδικτυακή μηχανή αναζήτησης και βασίζεται στη συνεργασία χωρών από όλο τον κόσμο. Παρά το γεγονός ότι υπάρχουν πλέον μεγάλες πιθανότητες ανεύρεσης δότη, υπάρχουν δυστυχώς ακόμα ασθενείς που δεν είναι δυνατόν να βρουν ικανοποιητικά συμβατό δότη. Οι ασθενείς αυτοί χρειάζονται μια διαφορετική απάντηση.
Στην Ελλάδα, κατά τη δεκαετία του 1980, λειτούργησαν δύο «Δεξαμενές» δοτών, μία στην Αθήνα και μία στη Θεσσαλονίκη, στις οποίες αναφέρονταν οι εθελοντές που στρατολογούνταν και τυποποιούνταν σε 5 Κέντρα Δοτών. Από το τέλος του 2002, λειτουργεί μια κεντρική «Δεξαμενή» στον Εθνικό Οργανισμό Μεταμοσχεύσεων (Ε.Ο.Μ.), ο οποίος συντονίζει όλες τις μεταμοσχεύσεις στη χώρα μας. Οι καταχωρημένοι Έλληνες εθελοντές, στις 25.01.2011, ήταν 29.608, αριθμός εξαιρετικά μικρός, αν αναλογιστεί κανείς τον συνεχώς αυξανόμενο αριθμό των ασθενών που χρειάζονται μεταμόσχευση.
Είναι δεδομένο ότι η αναζήτηση δοτών ανάμεσα σε άτομα με κοινή καταγωγή είναι αποτελεσματικότερη λόγω γενετικών ομοιοτήτων. Επομένως, είναι επιτακτική η ανάγκη αύξησης των Ελλήνων δοτών προς όφελος των Ελλήνων
Δεν υπάρχουν σχόλια